http://kohktg-order.do.am/ Mon, 02 Sep 2013 07:12:12 GMT uCoz Web-Service <blockquote style="margin: 0 0 0 40px; border: none; padding: 0px;"><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);"><object classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" width="100" height="100" codebase="http://active.macromedia.com/flash6/cabs/swflash.cab#version=6.0.0.0"> &nbsp;</object>&nbsp; Եղի’ր ԱՍՊԵՏ</p><p style="border: 0px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div style="text-align: center;"><font color="#444444" face="Helvetica Neue, Helvetica, Arial, sans-serif"><span style="font-size: 12px; line-height: 21px;"><img src="https://kohktg-order.do.am/20tm8b6.png" alt=""><br></span></font></div></p><p style="border: 0px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: ... <blockquote style="margin: 0 0 0 40px; border: none; padding: 0px;"><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);"><object classid="clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000" width="100" height="100" codebase="http://active.macromedia.com/flash6/cabs/swflash.cab#version=6.0.0.0"> &nbsp;</object>&nbsp; Եղի’ր ԱՍՊԵՏ</p><p style="border: 0px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div style="text-align: center;"><font color="#444444" face="Helvetica Neue, Helvetica, Arial, sans-serif"><span style="font-size: 12px; line-height: 21px;"><img src="https://kohktg-order.do.am/20tm8b6.png" alt=""><br></span></font></div></p><p style="border: 0px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div style="text-align: center; color: rgb(68, 68, 68); font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 21px;">&nbsp;Ասպետն առանցքային կերպար է եղել Եվրոպական միջնադարի պատմության մեջ: Նրանք իրենց ժամանակի լավագույն ռազմիկներն էին: ՈՒժեղ, քաջ, հմուտ, լավ զինված զորականների ծառայությունների կարիքը բոլորն ունեին` և’ թագավորը, և’ ավատատերը, և’ եկեղեցին, և’ քաղաքացին, և’ գյուղացին: Մի քանի հարյուրամյակ շարունակ նրանց ոչ ոք չէր կարողանում դիմակայել:</div></p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Բազմաթիվ մարտերում կոփվելով և սեփական մաշկի վրա զգալով ճակատագրի բոլոր խեղաթյուրումները 14-15դդ վերածվեց ազգաբարո զինվորի արտոնյալ դասի: Երևան եկավ քաջարի ու ամրասիրտ ասպետի&nbsp; կարգախոսը . <<Հոգիս Աստծուն, կյանքս` թագավորիս, պատիվս ` ինձ&gt;&gt;</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;Ասպետական կարիերայի սկիզբը</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">Երբ ազնվական ընտանիքի արու զավակը դառնում էր 7 տարեկան, նրան տանում էին թագավորական պալատ և հանձնում էին որևէ իշխանի կամ նշանավոր ֆեոդալի: Որպեսզի դրանիկ ծառայելով իր տիրոջը` նա ոչ միայն նրա զենքն էր մաքրում, ասպանդակը պահում, երբ ասպետը նժույգին էր հեծած, սեղանը սպասարկում, այլև վարժվում էր ձիավարության և նետաձգության մեջ: Տղային սովորեցնում էին կանանց հետ վարվեցողության կանոնները, սերմանում էին համեստություն:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;Զինակրից ասպետ</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;14 տարեկանում պատանին ստանում&nbsp; էր զինակրի կամ յունկերի կոչում: Զինակիրը միշտ գտնվում էր ասպետի կողքին: Նրա համար ամենամեծ խիզախությունը համարվում էր ասպետի կյանքը փրկելը: 21 տարեկանում երիտասարդին շնորհվում էր ասպետի կոչում:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Ասպետի երդումը</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Երկրպագել Աստծուն և մարտնչել հանուն հավատի:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Հավատարիմ ծառայել սեփական տիրոջը և խիզախորեն կռվել նրա համար:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Պաշտպանել թույլերին, այրիներին, ազնվաբարո կույսերին` զոհաբերելով անձը հանուն նրանց:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Ոչ մեկին չնեղացնել, չբռնագրավել ուրիշի ունեցվածքը և պայքարել նրանց դեմ, ովքեր կանեն դա:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Առաջնորդվել միայն պատվով և բարեգործությամբ, ոչ թե շահով և պարգևներով:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Պայքարել հասարակական բարեկեցության համար:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Հարգել պատիվը, կոչումը և ռազմական միավորումը, չձգտելով մարտական ընկերների նկատմաբ գերազանցության հասնել:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Մյուսների դեմ մարտի դուրս չգալ մեկի դեմ:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Միշտ ընդունել հավասար մարտի վարելու կոչը:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Միշտ կատարել խոսքը կամ տված երդումը:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Միշտ ասել ճշմարտությունը, եթե նույնիսկ այն ձեռնտու չէ:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">-Լինել հավատարիմ, բարեկիրթ, համեստ:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Ասպետի արժանապատիվ վարքականոն</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">Ասպետն առաջին հերթին պետք է լիներ իր գործի, այսինքն` ռազմական արվեստի վարպետը: Բացի երկու ձեռքով&nbsp; սվինահարելու կարողությունից, բարձր էին գնահատվում նաև ասպետի 7 վարպետությունները:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp;1. Ձիավարություն</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">2. Լողալ</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">3. Աղեղնաձգություն</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">4. Կռփամարտ</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">5. Արծվավորս</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">6. Շախմատ խաղալ</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">7. Բանաստեղծություն գրել:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;Զրահակիր ասպետ</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">15-դ դարում ստեղծվեց մեծ թիթեղներից կազմված պողպատե զրահ, որն ամբողջությամբ կրկնում էր մարդու մարմնի ձևը: Զրահը կշռում էր մոտ 25 կգ: Այդ ծանրությունը, սակայն, մարմնի վրա հավասարաչափ էր բաշխված, որպեսզի չկաշկանդեր հեծյալի շարժումները: Բոլոր շարժական մասերը նեղ թիթեղներով հավաքված էին փոկերի վրա: Զրահները հագած կարելի էր ինքնուրույն տեղավորվել թամբին և նժույգ վարել: Իհարկե, ասպետներին հոգնեցնում էին զրահները, բայց ավելի լավ էր հոգնել, քան մեռնել:</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Այդ զրահը փրկեց թագավորի կյանքը</p><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);">Թե&nbsp; որքան էր այդպիսի զրահը հուսալի, վկայում էր հետևյալ դեպքը` երբ մարտերից մեկում ֆրանսիացի թագավորը ընկնում է նժույգից, թշնամիները, հարփակվելով նրա վրա, չեն կարողանում զրահի վրա գտնել գեթ մի անցք, որպեսզի կարողանան այդ անցքից մահացու հարված հասցնել նրան: Մինչև նրանք ապարդյուն որոնում էին այդ անցքը, ֆրանսիացիները հասնում են ու փրկում իրենց արքային:</p><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><br></div><div class="addthis_toolbox addthis_default_style "><div style="text-align: center;"><br></div></div><div class="addthis_toolbox addthis_default_style "><a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"><div style="text-align: center;"><br></div></a></div><div class="addthis_toolbox addthis_default_style "><div style="text-align: center;"><br></div></div><div class="addthis_toolbox addthis_default_style "><div style="text-align: center;"><br></div></div><div class="addthis_toolbox addthis_default_style "><div style="text-align: center;"><br></div></div><div style="text-align: center;"><br></div><div style="text-align: center;"><br></div></blockquote><p style="text-align: center; line-height: 21px; border: 0px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; margin: 0px 0px 1.75em; outline: 0px; padding: 0px; vertical-align: baseline; color: rgb(68, 68, 68); background-color: rgb(255, 255, 255);"></p> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <div style="text-align: center;"><br></div> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/eghi_r_aspet/2013-09-02-20 Koms https://kohktg-order.do.am/news/eghi_r_aspet/2013-09-02-20 Mon, 02 Sep 2013 07:12:12 GMT <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաղաղ ժամանակներին հետևեց Եդեսիայի գրավումը մուսուլմանների կողմից։ Կազմակերպվեց Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը։ Ֆրանսիական և հարավ-գերմանական խաչակիրները Լուի VII-ի և Կոնրադ III-ի գլխավորությամբ, համապատասխանաբար, հասան Երուսաղեմ 1147 թ., սակայն չկարողացան տանել ոչ մի խոշոր հաղթանակ։ Նրանց Դամասկոսը գրավելու ծրագրերը նույնպես մատնվեցին անհաջողության։ Սակայն Միջերկրական ծովի մյուս ափում Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը մեծ օգուտ բերեց։ Որոշ խաչակիրներ կանգ առան Պորտուգալիայի թագավորությունում, միացան Աֆոնսո Ա Պորտուգալացուն և վերանվաճեցին Լիսաբոնը մուսուլմաններից 1147 թ.: Այդ խմբի մի մասն էլ օգնեց Բարսելոնայի իշխանին գրավել Տորտոսան մյուս տարի։ Արդեն 1150 թ. Գերմանիայի կայսրը և Ֆրանսիայի թագավորը ետ էին վերադարձել Սուրբ Երկրից առանց որևէ... <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաղաղ ժամանակներին հետևեց Եդեսիայի գրավումը մուսուլմանների կողմից։ Կազմակերպվեց Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը։ Ֆրանսիական և հարավ-գերմանական խաչակիրները Լուի VII-ի և Կոնրադ III-ի գլխավորությամբ, համապատասխանաբար, հասան Երուսաղեմ 1147 թ., սակայն չկարողացան տանել ոչ մի խոշոր հաղթանակ։ Նրանց Դամասկոսը գրավելու ծրագրերը նույնպես մատնվեցին անհաջողության։ Սակայն Միջերկրական ծովի մյուս ափում Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը մեծ օգուտ բերեց։ Որոշ խաչակիրներ կանգ առան Պորտուգալիայի թագավորությունում, միացան Աֆոնսո Ա Պորտուգալացուն և վերանվաճեցին Լիսաբոնը մուսուլմաններից 1147 թ.: Այդ խմբի մի մասն էլ օգնեց Բարսելոնայի իշխանին գրավել Տորտոսան մյուս տարի։ Արդեն 1150 թ. Գերմանիայի կայսրը և Ֆրանսիայի թագավորը ետ էին վերադարձել Սուրբ Երկրից առանց որևէ լուրջ հաջողության։ &nbsp;Հյուսիսայի գերմանացիները և դանիացիները հարձակվեցին Վենդերի վրա 1147 թ. Վենդական խաչակրաց արշավանքի ժամանակ, որը նույնպես չպսակվեց հաջողությամբ։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երրորդ խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1187 թ. Սալահ ադ Դինը` Եգիպտոսի նոր սուլթանը, Հաթինի ճակատամարտում հաղթանակ տոնելով նվաճեց Երուսաղեմը։ Այսպիսով, մոտ մեկ դար ընդմիջումից հետո քաղաքը նորից անցավ մահմեդականների ձեռքը։ Երուսաղեմի հանձնվելուց հետո, Սալահ ադ Դինը խնայեց քրիստոնյա բնակչությանը և խաչակիրներից ստացված գումարի դիմաց չոչնչացրեց եկեղեցիները։ Ահա ինչպես է նկարագրում Երուսաղեմի գրավումը Սալահ ադ Դինի կողմից Ֆրիդրիխ Ա Շիկամորուս կայսեր գանձապետ Բերնարդը իր «Ժամանակագրություն»ում.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;Սալահ ադ Դինն Ասկալոնից ուղևորվեց Երուսաղեմը գրավելու։ Հաջորդ օրը նա պաշարեց քաղաքը։ Սակայն մինչև ռազմական գործողություններ սկսելը նա քաղաքի բնակիչներին առաջարկեց քաղաքը հանձնել իրեն առանց կռվի։ Երուսաղեմի բնակիչները պատասխանեցին, որ նա կարող է անել ինչ ցանկանում է, բայց իրենք քաղաքը չեն զիջի։ Այնժամ Սալահ ադ Դինը հրամայեց պատրաստվել գրոհի։ Բնակիչները նույնպես զինվեցին և մարտի մտան սարացինների (մահմեդականների) դեմ։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Մուսուլմանները հասան խրամին, այնտեղ իջեցրին հողափորներին և աստիճանները հենեցին պարիսպներին։ Երկու օրում նրանք պարիսպների տակ փորեցին 15 արմնկաչափ։ Փորելով և պատերին գերաններ հենելով` նրանք կրակ վառեցին, և փորված հատվածներում պարիսպը փլվեց։ Այնժամ քրիստոնյաները հավաքվեցին խորհրդի, թե ինչպես վարվեն... և խնդրեցին գլխավոր բարոններից մեկին` Բալիան Իբելինին գնալ Սալահ ադ Դինի մոտ և հարցնել, թե ինչպիսին են պայմանները։ Նա գնաց և բանակցություններ սկսեց... Բալիանը երրորդ անգամ գնաց Սալահ ադ Դինի մոտ։ Սահմանվեց փրկագին նրանց համար, ովքեր կարող էին այն վճարել, իսկ մնացած ողջ գույքը` շարժական թե այլ, նրանք կարող էին վերցնել իրենց հետ, և ոչ ոք նրանց չէր արգելի։ Երբ ամեն ինչ կարգավորվեց, Սալահ ադ Դինը ժամանակ տվեց գույքը վաճառելու և գրավ դնելու համար, որպեսզի փրկագինը վճարվի։ Ժամանակ տրվեց 50 օր, և նա, ով դրանից հետո կմնա քաղաքում, կպատկանի Սալահ ադ Դինին ամբողջ ունեցվածքով։ Սալահ ադ Դինը խոստացավ, որ երբ քրիստոնյաները քաղաքից դուրս գան, ապա նա կհրամայի նրանց ապահով հասցնել քրիստոնյա երկիր...<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երբ ամեն ինչ այդպես որոշվեց, Բալիանը հրաժեշտ տվեց Սալահ ադ Դինին և վերադարձավ քաղաք...Բոլորը հավաքվեցին, և Բալիանը պատմեց նրանց, ինչ որ եղել էր: Նրանք հավանություն տվեցին նրա գործողություններին, քանի որ նա չէր կարող ավելի լավ վարվել։ Այնժամ Սալահ ադ Դինին ուղարկեցին քաղաքի բանալիները, և նա, ստանալով դրանք, մեծապես հրճվեց։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><br></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Սալահ ադ Դինը հիշվում է քրիստոնեական և մահմեդական աղբյուրներում, որպես մարդ, ով «միշտ հավատարիմ էր իր խոսքին»: Սալահ ադ Դինի հաղթանակները ցնցեցին Եվրոպան։ Հռոմի Պապը նոր խաչակրաց արշավանք ձեռնարկեց, որը ղեկավարում էին այն ժամանակվա ուժեղագույն միապետերը` Ֆիլիպ Բ Գեղեցկատեսը (Ֆրանսիա), Ռիչարդ Ա Առյուծասիրտը (Անգլիա) և Ֆրիդրիխ Բարբարոսան (Գերմանական ազգի Սրբազան Հռոմեական կայսրություն)։ Այդ պատճառով Երրորդ խաչակրաց արշավանքը երբեմն կոչում են «Արքաների խաչակրաց արշավանք»: Կիլիկիայի հայ իշխան Լևոն Բ որոշում է օգտվել այդ առիթից և օգնության դիմաց Ֆրիդրիխից ցանկանում է թագ ստանալ։ Չնայած Ֆրիդրիխը խեղդվում է Կիլիկիայի գետերից մեկն անցնելու ժամանակ, այդ փաստը չի խանգարում Լևոնին 1198 թ-ի հունվարի 6-ին թագադրվել Կիլիկիայի թագավոր: 1190 թ. Ֆրիդրիխ Շիկամորուսի խեղդվելուց անմիջապես հետո գերմանական զորքի մի մասը ետ է վերադառնում։ Մյուս մասը Ֆրիդրիխի որդի` Ֆրիդրիխ Կրտսերի գլխավորությամբ Մամեստիայի և Տարսոնի վրայով անցավ Անտիոք, որտեղ էլ թաղեցին Ֆրիդրիխ Շիկամորուսին։ Ապա գերմանացի խաչակիրները շարունակելով իրենց ուղին` գնացին միացան Ակրան պաշարող մյուս խաչակիրներին։ Այստեղ 1191 թ. մեռավ նաև Ֆրիդրիխ Կրտսերը։ &nbsp;Մինչև Սուրբ Երկիր հասնելը Ռիչարդը բյուզանդացիներից 1191 թ. գրավում է Կիպրոսը և հիմնում խաչակրաց թագավորություն։ Կիպրոսը մնում է քրիստոնյաների ձեռքում մինչև 1571 թ., երբ Օսմանյան կայսրությունը գրավում է կղզին Վենետիկից։ &nbsp;Երկարատև պաշարումից հետո, Ռիչարդ Առյուծասիրտը վերագրավում է առափնյա Ակրա քաղաքը։ 1191 թ. Ակրայի վերանվաճումից հետո Ֆիլիպը ֆրանսիական զորքի հետ մեկտեղ ետ է վերադառնում։ Խաչակիրները շարժվում են հարավ։ Նրանք ջախջախում են մուսուլմաններին Արսուֆի մոտ, վերանվաճում են Ջաֆֆա նավահանգիստը և մոտենում են Երուսաղեմի մատույցներին։ Սակայն Ռիչարդը մտածեց, որ գրավելուց հետո չի կարողանա պահել Երուսաղեմը, քանի որ խաչակիրների մեծ մասը ետ կվերադառնա: Այդ իսկ պատճառով Ռիչարդ Առյուծասիրտը պայմանագիր է կնքում Սալահ ադ Դինի հետ, ըստ որի քրիստոնյա ուխտավորներին երեք տարով թույլատրվում է այցելել Երուսաղեմ։ Երուսաղեմի թագավորության նոր մայրաքաղաք է հռչակվում Ակրան։ Խաչակիրները վերադարձան Եվրոպա առանց վերագրավելու Երուսաղեմը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ռիչարդը մտադրվել էր ետ վերադառնալով Եվրոպա, կազմակերպել նոր խաչակրաց արշավանք։ Սակայն նրա նավերը ծովաբեկության են ենթարկվում Ավստրիայի մոտ, որտեղ իր թշնամի Լեոպոլդ Ե-ն գերի է վերցնում նրան։ Հետագայում Ռիչարդը վերադառնում է Անգլիա, սակայն զոհվում է ճակատամարտերից մեկում։ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Հենրիխ VI 1197 թ. կազմ-պատրաստ էր նոր խաչակրաց արշավանքի համար, սակայն մահանում է նույն տարում մալարիայից։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Չորրորդ խաչակրաց արշավանք</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Եվրոպան և խաչակրաց պետությունները Մերձավոր Արևելքում 1142 թ.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Չորրորդ խաչակրաց արշավանքը նախաձեռնվեց Հռոմի Պապի կողմից 1202 թ.: Ահա հատված Հռոմի Պապի ուղերձից.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;Անհավատների ձեռքից Սուրբ Հողն ազատագրելու ցանկությամբ բոցավառված...մենք սահմանափակում ենք..., որ այս հունիսից հաշված մեկ տարվա ընթացքում...բոլոր նրանք, ովքեր կձեռնարկեն նավարկել ծովից այն կողմ, հավաքվեն Սիցիլիայի թագավորությունում...այդ ժամանակ մենք էլ...նախատեսում ենք ժամանել այնտեղ անձամբ, որպեսզի քրիստոնյա զորքը մեր խորհրդով և օգնությամբ տեղավորվի և արշավի...<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Մենք ցանկանում և հրամայում ենք..., որ բոլոր նրանք, ովքեր իրենք անձամբ չեն ժամանել Սուրբ Հողին օգնության, համապատասխան քանակությամբ զինվորներ տրամադրեն և իրենց վրա վերցնեն երեք տարվա համար անհրաժեշտ ծախսերը, յուրաքանչյուրը իր հնարավորության սահմաններում... Մենք սահմանեցինք..., որ բոլոր հոգևորականները ... երեք տարվա ընթացքում Սուրբ Հողին որպես օգնություն տրամադրեն եկեղեցու եկամուտների քսաներորդ մասը... Մենք խաչակիրներին հատուկ արտոնություններ ենք տալիս արշավանքի մեկնելու պահից։ Նրանք ազատվում են բոլոր տեսակի հարկերից և պարտավորություններից։ Նրանց անձը և գույքը... երանելի Պետրոսի և մեր հովանավորության տակ են...<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Քանի որ այդպիսի ձեռնարկի համար հատկապես անհրաժեշտ է, որ իշխանները և քրիստոնյա ժողովուրդները խաղաղության պահպանեն, ապա մենք տիեզերական սրբազան ժողովի դրդմամբ սահմանեցինք, որ առնվազն չորս տարվա ընթացքում համընդհանուր խաղաղություն պահպանվի ողջ երկրագնդի վրա:</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Եվ քանի որ բոլորին պարզ էր դարձել, որ խաչակրաց պետությունների գլխավոր հակառակորդը Եգիպտոսն էր, որոշվեց ներխուժել Սուրբ Երկիր Եգիպտոսով։ Սակայն խաչակիրները չունեին բավականաչափ գումար, որպեսզի վճարեին Վենետիկի Հանրապետությանը նավերի և պաշարների համար: Այդ ժամանակ Վենետիկի դոժ Էնրիկո Դանդոլոն առաջարկեց խաչակիրներին գումարի դիմաց հնազանդեցնել քրիստոնեական Զադար քաղաքը։ Իսկ դրանից հետո, այն պատճառով, որ Կոստանդնուպոլիսը Վենետիկի գլխավոր մրցակիցն էր, դոժը կարողացավ համոզել խաչակիրներին արշավել քրիստոնեական Բյուզանդիայի դեմ։ Խաչակրաց արշավանքի առաջնորդները որոշեցին արշավել Կոստանդնուպոլիս և գահին բազմեցնել իրենց թեկնածուին։ Որոշ մարտերից և 1204 թ. Կոստանդնուպոլսի գրավումից հետո խաչակիրները ստեղծեցին այսպես կոչված Լատինական կայսրությունը, որ այդպես կոչվեց այն պատճառով, որ ժամերգությունը կատարվում էր լատիներենով, և մի քանի այլ մանր խաչակրաց պետություններ: Այս իրադարձությունները համարվում են արևելյան ուղղափառ և արևմտյան կաթոլիկ եկեղեցիների վերջնական բաժանումը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ալբիգոյական խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Բյուզանդիայի մասնատումը Չորրորդ խաչակրաց արշավանքի հետևանքով (1204 թ.)<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ռիչարդ Ա Առյուծասիրտը<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ալբիգոյական խաչակրաց արշավանքը սկսվեց 1209 թ. հարավային Ֆրանսիայում բնակվող կատարների աղանդը ոչնչացնելու նպատակով։ Այն տևեց շուրջ մեկ տասնամյակ և կապված էր ոչ միայն աղանդավորության խնդիրների, այլ նաև հյուսիսային Ֆրանսիայի նվաճողական քաղաքականության հետ։ Վերջիվերջո կատարները դուրս մղվեցին հարավային Ֆրանսիայից։&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երեխաների խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երեխաների խաչակրաց արշավանքով բնութագրվում են 1212 թ-ի այսպես կոչված խաչակրաց արշավանքները։ Ամեն ինչ սկսվեց նրանով, որ մեծ քանակությամբ երեխաներ Ֆրանսիայից և Գերմանիայից որոշեցին ինքնուրույն ազատագրել Սուրբ Երկիրը։ Հռոմի Պապը համարեց նրանց ընտրյալներ Աստծո կողմից և հուսաց, որ նրանք ավելի հաջող կլինեն քան մեծահասակները։ Ֆրանսիական բանակի հրամանատարը` Ստեփանը, առաջնորդում էր 30,000 երեխաների, իսկ գերմանական ճյուղի հրամանատար Նիկոլասը` 7,000 երեխաների։ Երեխաներից ոչ ոք չհասավ Սուրբ Երկիր. մի մասը զոհվեց նավաբեկությունից ու սովից, իսկ մյուս մասը վաճառվեցին ստրկության Եգիպտոս։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հինգերորդ խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Եկեղեցին Լաթերանի 1215 թ. ժողովում մշակեց Սուրբ Երկիրն ազատագրելու ծրագիր: Առաջին քայլով Ավստրիայի և Հունգարիայի խաչակիրները միացան Երուսաղեմի թագավորի և Անտիոքի դքսության խաչակիրներին և ետ գրավեցին Երուսաղեմը։ Երկրորդ քայլով նրանք գրավեցին Դամիետա քաղաքը Եգիպտոսում 1219 թ., սակայն Եկեղեցու պահանջով նրանք շարժվեցին դեպի Կահիրե. ճանապարհին, սննդամթերքի պակասի պատճառով նրանք ստիպված ետ վերադարձան, իսկ գիշերային հարձակումը խաչակիրների վրա Եգիպտոսի կառավարչի կողմից, վերջնականապես հյուծեց նրանց և շուտով խաչակիրները հանձնվեցին։ Եգիպտոսի կառավարիչ Ալ-Քամիլը ութամյա հաշտության պայմանագիր կնքեց Եվրոպայի հետ։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ալ-Քամիլը պարգև սահմանեց մեկ բյուզանդական ոսկու չափով, իրեն բերած յուրաքանչյուր քրիստոնյայի գլխի համար: 1219 թ. Ալ-Քամլիի հետ խոսելու նպատակով Սուրբ Ֆրանցիսկն անցավ Եգիպտոսի սահմանը։ Նրան և իր ուղեկցին` Իլլումինատուսին, գերի վերցրեցին և բերեցին Ալ-Քամլիի մոտ։ Ալ-Քամլին հիացած էր Սուրբ Ֆրանցիսկով և որոշ ժամանակ անցկացրեց նրա հետ։ Շուտով Սուրբ Ֆրանցիսկը ազատ արձակվեց։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Վեցերորդ խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ֆրիդիրիխ Բ-ն կառավարման ընթացքում բազմաթիվ խոստումներ էր տվել արշավելու դեպի Սուրբ Երկիր, սակայն միայն նրանից հետո, երբ այդ խոստումները չկատարելու համար Հռոմի Պապը բանադրեց նրան, Ֆրիդիրիխը կազմակերպեց նոր արշավանք 1228 թ.: Շուտով նա զորքի հետ ափ իջավ Ակրայում և դիվանագիտության շնորհիվ հասավ աննախադեպ հաջողությունների. Երուսաղեմը, Նազարեթն ու Բեթղեհեմը տասը տարով վերադարձվեցին խաչակիրներին։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Այն բանից հետո, երբ Ֆրիդիրիխը 1229 թ. չկարողացավ գրավել Եգիպտոսը նա հաշտության պայմանագիր կնքեց Ալ-Քամլիի հետ։ Ըստ այդ պայմանագրի խաչակիրներին էր հանձնվում նախկին Երուսաղեմի թագավորության տարածքի մեծ մասը, բացառությամբ մի քանի մզկիթների, որոնք անցելու էին մուսուլմանների վերահսկողության տակ։ Խաղաղությունը տևեց շուրջ 10 տարի։ &nbsp;Շուտ մուսուլմաններ դժգոհ մնացին Ալ-Քամլիի որոշումներից և 1244 թ. Երուսաղեմի պաշարումից հետո հետ գրավեցին քաղաքը։&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Յոթերորդ խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1243 թ. հակամարտություն սկսվեց Տաճարականների միաբանության և մուսուլմանների միջև: Գազայում տեղի ունեցած ճակատամարտի հետևանքով, 48 ժամվա ընթացքում խաչակիրների բանակի մեծ մասը կործանված էր: Շատ պատմաբաններ նշում են այս իրադարձությունը որպես Սուրբ Երկրում խաչակիրների դարաշրջանի ավարտի սկիզբը։ Ֆրանսիայի թագավոր Լուի Իններորդը խաչակրաց արշավանք կազմակերպեց, որ տևեց 1248-1254 թթ. և ավարտվեց անհաջողությամբ։ Նա անցկացրեց կյանքի մնացած մասը Ակրայի արքայական պալատում։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ութերորդ խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ութերորդ խաչակրաց արշավանքը դարձյալ կազմակերպվել էր Ֆրանսիայի թագավոր Լուի IX կողմից 1270 թ.: Նա ցանկանում էր օգնել Սիրիայում գտնվող խաչակիրների մնացորդներին։ Սակայն սկզբնապես նա արշավեց Թունիս, որտեղ էլ երկու ամիս անց կնքեց իր մահկանացուն։ Իր կատարած գործերի համար Լուին հետագայում սրբացվեց։ Երբեմն Ութերորդ խաչակրաց արշավանքը հաշվում են որպես Յոթերորդ, քանի որ երբեմն Վեցերորդ և Յոթերորդ խաչակրաց արշավանքները համարվում են մեկ խաչակրաց արշավանք։ Իններորդ խաչակրաց արշավանքը ևս երբեմն հաշվում են որպես Ութերորդի շարունակությունը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Իններորդ խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Քրիստոնյա երկրները Մերձավոր Արևելքում<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ապագա Անգլիայի թագավոր Էդվարդը 1271 թ. կազմակերպեց մի շարք արշավանքներ ընդդեմ բերբերների։ Սակայն Ֆրանսիայի թագավոր Լուիի մահից հետո, այս խաչակրաց արշավանքը ևս ավարտվեց անհաջողությամբ։ Այն դարձավ վերջինը խաչակիրների համար Մերձավոր Արևելքում։&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հետագայում` մամլուքներից ջախջախված խաչակիրները, հույսերը կապում էին մոնղոլների հետ, ովքեր քրիստոնյաներին համեմատաբար լավ էին վերաբերվում։ Մոնղոլների որոշ արշավանքներ նախագծված էին ֆրանկների կողմից։ Բացի խաչակիրներից Կիլիկյան Հայաստանը նույնպես հույսեր էր կապում մոնղոլների հետ։ Դրա վառ օրինակ կարող է հանդիսանալ Հեթում Ա-ի և Մանգու խանի միջև կնքված պայմանագիրը և այն փաստը, որ Կիլիկյան հայերը մինչև 14-րդ դարի սկզբները ռազմական օգնություն էին ցուցաբերում մոնղոլներին ընդդեմ մամլուքների։ Չնայած մոնղոլները կարողացան հասնել մինչև Դամասկոս, սակայն նրանք և խաչակիրները վատ էին համագործակցում, որը վառ երևաց Աին Ջալութ ճակատամարտում 1260 թ-ին։ Շուտով մամլուքները բերբերների հետ միասին կարողացան մաքրել ողջ Սուրբ Երկիրը մոնղոլներից և խաչակիրներից։ Մեկը մյուսի հետևից ընկան խաչակիրների վերջին հենակետերը. Անտիոքը` 1268 թ., Տրիպոլին` 1289 թ. և Ակրան` 1291 թ., այդպիսով վերջ դնելով խաչակիրների դարաշրջանին Մերձավոր Արևելքում։&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Մերձավոր Արևելքը 1291 թ-ից հետո<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ռուսադ կղզին` Սիրիայի ծովափից երեք կմ հեռու, որոշ ժամանակ զբաղեցված մնաց Տաճարականների միաբանության կողմից, մինչև մամլուքների կողմից գրավելը սեպտեմբերի 26-ին, 1302 թ.: Վերջին հզոր քրիստոնյա թագավորությունը Մերձավոր Արևելքում` Կիլիկիայի Հայկական Թագավորությունը, կարողացավ գոյատևել մինչև մամլուքների կողմից Սսի գրավումը 1375 թ.: Հիվանդախանմաների հոգևոր-ասպետական միաբանությունը պահեց Հռոդոս կղզին մինչև 1522 թ.: Հետագայում Հիվանդախնամների մի ճյուղը գրավեց Մալթան և կառավարեցին այնտեղ մինչև նրանց վերացումը Նապոլեոն Բոնապարտի կողմից 1798 թ.: Իսկ Կիպրոսը մնաց Լուսինյանների իշխանության տակ մինչև Վենետիկի հանրապետության կողմից նվաճվելը 1570 թ.:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հյուսիսային խաչակրաց արշավանքներ<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Տևտոնների խաչակրաց արշավանքներ<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Բալթիկ ծովի խաչակրաց արշավանքները, որի մասնակիցները մեծ մասամբ գերմանացի քրիստոնյաներն էին և որը գլխավորվում էր Տևտոնյան խաչակիրների կողմից, նպատակ էր հետապնդում այդ տարածաշրջանի բոլոր հեթանոսներին դավանափոխ անել և դարձնել քրիստոնյա: Այս խաչակրաց արշավանքները կատարվեցին 13-16-րդ դարերում։ Պրուսական խաչակրաց արշավանքի ընթացքում (13-րդ դարում) տևտոնները, քրիստոնյա պրուսներն ու սլավոնները մարտնչում էին ընդդեմ այսպես կոչված հին (հեթանոս) պրուսների։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1198-1290 թթ. ընթացքում տևտոնները` Դանիայի և Շվեդիայի թագավորություների օգնությամբ Բալթիկ ծովի ափին ապրող ժողովուրդների մեծ մասին քրիստոնեացրին։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Տևտոնները նաև փորձում էին նվաճել ուղղափառ Ռուսիան, սակայն հաջողություն չունեցան։ Հետագայում շվեդներն առանց Հռոմի Պապի համաձայնության իրականացրին մի շարք խաչակրաց արշավանքներ ընդդեմ ռուսների։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Շվեդական խաչակրաց արշավանքներ<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ֆինլանդիայի նվաճումը Շվեդիայի կողմից կատարվեց երեք խաչակրաց արշավաքների միջոցով. առաջինը` 1155 թ., երկրորդը` 1249 թ. և երրորդը` 1293 թ.: Առաջինը հավանական է ընդամնեը լեգենդ լինի, որ հյուսվել է, որպեսզի Ֆինլանդիայի նվաճումն ավելի վաղ թվագրվի։ Իսկ երկրորդի շնորհիվ գրավվեց Ֆինլանդիայի հարավ-արևմուտքը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Պեղումները ցույց են տալիս, որ Ֆինլանդիան արդեն մեծ մասամբ քրիստոնյա էր մինչև խաչակրաց արշավանքները, և այդ պատճառով, խաչակրաց արշավանքներն ընդամենը նվաճողական բնույթ էին կրում, և կոչվել են այդպես 19-րդ դարում` շվեդ և ֆինլանդացի ազգայնական պատմաբանների կողմից։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Այլ խաչակրաց արշավանքներ<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Վենդական խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երկրորդ խաչակրաց արշավանքի ընթացքում, սաքսոններն ու դանիացիները մարտնչում էին ընդդեմ Պոլաբյան սլավոնների 1147 թ-ին։ Այս արշավանքը հետագայում կոչվեց Վենդական խաչակրաց արշավանք։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ստեդինգերյան խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1232-1234 թթ. արշավանք ձեռնարկվեց ընդդեմ ստեդինգերների։ Այս խաչակրաց արշավանքը հետաքրքիր էր նրանով, որ ստեդինգերները ոչ հերետիկոս էին, ոչ էլ հեթանոս, այլ կաթոլիկներ: Սակայն նրանք պարբերաբար հարձակումներ էին գործում տեղի եպիսկոպոսարանի վրա, որի պատճառով էլ Հռոմի Պապը 1232 թ. կազմակերպեց խաչակրաց արշավանք։ Ստեդինգերները ջախջախվեցին 1234 թ.:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Արագոնյան խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Արագոնյան խաչակրաց արշավանքը Հռոմի Պապի կողմից կազմակերպված խաչակրաց արշավանք էր ընդդեմ Արագոնի արքա Պետրոս Մեծի։ Այն տևեց 1284-1285 թթ.:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ալեքսանդրյան խաչակրաց արշավանքը<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ալեքսանդրյան խաչակրաց արշավանքը փոքրամասշտաբ խաչակրաց արշավանք էր ընդդեմ մուսուլմանական Ալեքսանդրիայի, կազմակերպված 1365 թ. հոկտեմբերին` Կիպրոսի արքա Պետրոս Ա-ի կողմից։ Սակայն նա ավելի շատ հետապնդում էր տնտեսական, քան կրոնական շահեր:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Մահդյան խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Մահդյան խաչակրաց արշավանքը 1390 թ. Ֆրանսիա-ջենովյան միացյալ արշավանք էր ընդդեմ Հյուսիսային Աֆրիկայի մուսուլման ծովահենների և նրանց գլխավոր ռազմակայան Մահդիայի։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաչակրաց արշավանքներ Բալկաններում<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">14-17-րդ դարերում Եվրոպային լրջորեն սպառնում էր Օսմանյան կայսրությունը։ Որպեսզի Եվրոպան դիմակայեր օրեցօր ընդարձակվող Օսմանյան կայսրությանը, մի քանի խաչակրաց արշավանքեր կազմակերպվեցին 15-րդ դարում։ Դրանցից առավել նշանակալիցներն են.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Նիկոպոլիսի խաչակրաց արշավանքը (1396 թ.) առաջնորդում էր Հունգարիայի արքան, այն հասավ իր գագաթնակետին Նիկոպոլիսի ճակատամարտում։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Վառնայի խաչակրաց արշավանքը (1444 թ.) առաջնորդում էին Հունգարիայի և Լեհաստանի թագավորները, այն ավարտվեց Վառնայի ճակատամարտով։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաչակրաց արշավանքներն ընդդեմ թաթարների<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1259 թ. մոնղոլ-թաթարները գրավեցին Լիտվան և Լեհաստանը։ 14-րդ դարում Թոխտամիշ խանը միավորեց Սպիտակ և Կապույտ Հորդաները ստեղծելով Ոսկե Հորդան։ Թվում էր, թե Ոսկե Հորդան անկասելի էր, սակայն 1389 թ. Թոխտամիշը կայացրեց աղետալի իր համար որոշումը` ապստամբել ընդդեմ նախկին տիրոջ` Լենկ-Թեմուրի։ Լենկ-Թեմուրի հորդաները ներխուժեցին հարավային Ռուսաստան և կործանեցին Ոսկե Հորդայի տնտեսությունը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Պատերազմը տանուլ տալուց հետո, Թոխտամիշը գահազրկվեց և նրա փոխարեն Լենկ-Թեմուրի կողմից կառավարիչներ հռչակվեցին Թեմուր-Կութլուղ խանը և Էմիր Էդիգուն։ Այդժամ Թոխտամիշը օգնություն խնդրեց ռուս իշխաններից և շուտով ռուսներից, լեհերից, լիտվացիներից, մոնղոլներից ու տևտոնյան ասպետներից կազմված մի մեծ բանակ օգնության եկավ նրան։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1398 թ. այդ հսկա բանակը շարժվեց դեպի Մոլդովիա և գրավեց Դնեպր գետից մինչ հյուսիսային Ղրիմ ընկած տարածքները։ Ներշնչված այս հաղթանակներով, բանակի հրամանատարներն ու Հռոմի Պապն անվանեցին այս արշավանքը «Խաչակրաց արշավանք ընդդեմ թաթարների»: Այդ բանակը 1399 թ. ևս մեկ անգամ ներխուժեց Ոսկե Հորդայի տարածք։ Չնայած դաշնակից զորքն ուներ թնդանոթներ, նրանք ջախջախիչ պարտություն կրեցին Էդիգուի զորքերից։ Իսկ հաղթանակած թաթարները պաշարեցին Կիևը։ Ինչպես գրել է ժամանակակիցներից մեկը`<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;Եվ քրիստոնյաների արյունը թափվեց ինչպես ջուրը Կիևի պարիսպներով։&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Շուտով Թեմուր-Կութլուղը մահացավ մարտում ստացած վերքերից, իսկ Թոխտամիշը սպանվեց իր իսկ կողմնակիցների կողմից։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հուսիտյան խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="margin-bottom:10.0pt;line-height:115%;mso-pagination: none;mso-layout-grid-align:none;text-autospace:none"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հուսիտյան խաչակրաց արշավանքը կամ Հուսիտյան պատերազմը տեղի է ունեցել 1420-1434 թթ., ուղված էր ընդդեմ Բոհեմիայում Յան Հուսի հետևորդների։ Այս պատերազմն առաջինն էր Եվրոպայի պատմության մեջ, որտեղ մեծ նշանակություն ունեցան հրացանները։ Հուսիտների գլխավոր առավելությունը ծանրազեն ասպետների փոխարեն թեթև հետևակ ունենալու փաստն էր, որն էլ հնարավորություն էր տալիս նրանց հաղթել թվականորեն գերակշռող հակառակորդին։<o:p></o:p></span></p> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-0-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/errord_xachakrac_arshavanqy_39_dran_hajordogh_arshavanqnery_39_xachakrac_sharjhman_ankowmy_39_2/2013-08-22-17 Koms https://kohktg-order.do.am/news/errord_xachakrac_arshavanqy_39_dran_hajordogh_arshavanqnery_39_xachakrac_sharjhman_ankowmy_39_2/2013-08-22-17 Thu, 22 Aug 2013 15:34:04 GMT <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">&nbsp; Փոքր Ասիան 1097 թ</span><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">-ին</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><img src="https://kohktg-order.do.am/NeilsKnights.jpg" alt=""><br></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Սուրբ Երկիրը մեծ նշանակություն ունի քրիստոնյաների համար, քանի որ այնտեղ է ծնվել, գործել և խաչվել Հիսուս Քրիստոսը, ով հիմք է դրել</span><span lang="EN" style="font-size: 11pt; line-height: 115%; font-family: Sylfaen;">&nbsp;քրիստոնեությանը։ 4-րդ դ</span><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">արում հռոմեական կայսր Կոստանդիանոս&nbsp;</sp... <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">&nbsp; Փոքր Ասիան 1097 թ</span><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">-ին</span></p><p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><img src="https://kohktg-order.do.am/NeilsKnights.jpg" alt=""><br></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Սուրբ Երկիրը մեծ նշանակություն ունի քրիստոնյաների համար, քանի որ այնտեղ է ծնվել, գործել և խաչվել Հիսուս Քրիստոսը, ով հիմք է դրել</span><span lang="EN" style="font-size: 11pt; line-height: 115%; font-family: Sylfaen;">&nbsp;քրիստոնեությանը։ 4-րդ դ</span><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">արում հռոմեական կայսր Կոստանդիանոս&nbsp;</span><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">Ա Մեծի կողմից թույլատրվեց</span><span style="font-family: Sylfaen; font-size: 11pt; line-height: 115%;">&nbsp;քրիստոնեության ազատ դավանումը (313 թ.) և հետագայում Հռոմեական կայսրության բաժանումից ու Բյուզանդական կայսրության առաջացումից հետո Սուրբ Երկիրը մեծ մասամբ քրիստոնեաբնակ էր:Երուսաղեմը մեծ նշանակություն ունի նաև մահմեդականների համար, քանի որ այնտեղից է ըստ ավանդության վեր համբառնել մարգարե Մուհամմեդը և երբեմն Երուսաղեմը մուսուլմանների համար համարվում է երրորդ սուրբ քաղաքը։ Մահմեդականները հայտնվեցին այդտեղ 7-րդ դարում Արաբական խալիֆայության օրոք։ Երուսաղեմը մեծ նշանակություն ունի նաև հրեաների համար, քանի որ այն երկար ժամանակ եղել է Հրեական միացյալ թագավորության, այնուհետև հրեական հարավային թագավորության մայրաքաղաքը, նաև այնտեղ է կառուցվել հրեաների գլխավոր հոգևոր կենտրոնը` Երուսաղեմի տաճարը (ներկայումս դեռևս կանգուն է և ուխտագնացության վայր ու երկրպագության առարկա է Երկրորդ տաճարի արևմտյան պատը)։ Ուրիշ կարևոր հանգամանք էր նաև մուսուլմանների կողմից 1009 թ. Սուրբ Գերեզմանի եկեղեցու ավերումը։ 1039 թ. նոր խալիֆը խոշոր գումարի դիմաց թույլատրեց եկեղեցու վերանորոգումը։ Շուտով թույլատրվեցին ուխտագնացությունները դեպի Սուրբ Երկիր, քանի որ դրանք մեծ շահույթ էին ապահովում տեղի մահմեդական իշխաններին։ Սակայն սելջուկ թուրքերի հայտնվելուց հետո հարաբերությունները քրիստոնյաների և մուսուլմանների միջև դարձյալ լարվեցին։&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաչակիրների հանդես գալը պայմանավորված էր Արևմտյան Եվրոպայում ընթացող գործընթացներով և բյուզանդա-սելջուկյան հարաբերություններով։ Կարոլինգյան կայսրության մասնատումը 9-րդ դարի վերջում և եվրոպական սահմանների կայունացումը վիկինգների և սլավոնների քրիստոնեացման հետևանքով, անգործ էր թողել զինվորների մեծ մասին։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Պիրենեյան թերակղզին 11-րդ դարում; Քրիստոնյա թագավորությունները` A=Արագոն, C=Կաստիլյա, L=Լեոն, N=Նավարրա, և P=Պորտուգալիա<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1063 թ. Հռոմի Պապ Ալեքսանդր Բ-ն օրհնեց Պիրենեյան թերակղզու քրիստոնյաներին մահմեդականների դեմ պատերազմից առաջ։ Ընդդեմ սելջուկ-թուրքերի Բյուզանդիայի օգնության խնդրանքը լայն արձագանք ստացավ Արևմտյան Եվրոպայի քրիստոնյաների շրջանում։ Օգնության խնդրանքի պատճառը 1071 թ-ին Մանազկերտի ճակատամարտում կրած ծանր պարտությունն էր, որի հետևանքով Բյուզանդիան կորցրեց Հայաստանն ու Փոքր Ասիան։ Կան տեղեկություներ, որ 1081 թ բյուզանդական կայսրը նույնիսկ օգնության խնդրանք էր ուղարկել Չինաստան։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաչակիրը երդում տալուց հետո խաչ էր ստանում պապից կամ տեղի եպիսկոպոսից, և համարվում "Եկեղեցու զինվոր": Որոշները դարձան խաչակիր, որպեսզի թողություն ստանան կատարած մեղքերի համար:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Պատճառները<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Առաջին խաչակրաց արշավանքի պատճառներից մեկը Ալեքսիոս Ա Կոմնենոսի կողմից ուղարկված օգնության խնդրանքն էր Հռոմի Պապ Ուրբանուս Բ-ին։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երբ Հռոմի Պապը 1095 թ կոչ էր անում խաչակրաց արշավանք ձեռնարկելու, Իսպանիայի քրիստոնյաները լուրջ հաջողություններ էին ցուցաբերում առաջին անգամ հարյուր տարվա ընթացքում։ Տոլեդոյի գրավումը Լեոնի թագավորության կողմից 1085 թ վիթխարի հաջողություն էր:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Չնայած Ռեկոնկիստան Եվրոպայի քրիստոնյաների և մուսուլմանների պայքարի ամենացայտուն օրինակն էր, այն միակը չէր: Վիկինգ Ռոբերտ Գվիսկարը նվաճել էր Կալաբրիան 1057 թ և պահում էր այդ նախկին բյուզանդական տարածքն ընդդեմ Սիցիլիայի մուսուլմանների։ Քաղաք-պետություններ Պիզան, Ջենովան և Կատալոնիան պայքարում էին ընդդեմ Մալյորկիայի մուսուլմանների և ազատել էին Իտալիայի և Կատալոնիայի ափերը մուսուլմանների արշավանքներից։ Իսկ ավելի վաղ Սիրիայի, Լիբանանի, Պաղեստինի, Եգիպտոսի քրիստոնյա տարածքները գրավված էին մուսուլմանների կողմից։ Տարածքները հավատքային թշնամուն կորցնելու երկար պատմությունը, հող էր նախապատրաստել արձագանքելու Բյուզանդիայի կայսր Ալեքսիոս Ա-ի օգնության խնդրանքին։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Պապականությունն անհանգստացած էր այն փաստով, որ Երուսաղեմ մեկնող ուխտավորների մեծ մասը ենթարկվում էր հալածանքների։ Ըստ նրանց նաև, Սուրբ Երկիրը լատինականացնելուց և իրենց ենթարկելուց հետո, ֆրանկների ուժի շնորհիվ իրենց կենթարկեն Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարանը, որը 1054 թ անկախացել էր Հռոմից։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">15-րդ դարի մանրանկար, որտեղ պատկերված է Ուրբանուս Բ պապը Կլերմոնի ժողովում<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Բյուզանդիայի թուլությունը երևաց Մանազկերտի ճակատամարտում կրած պարտության հետևանքով։ Եվ չնայած Ալեքսիոսի խնդրանքին, Հռոմի Պապը իշխանության համար պայքարի պատճառով, չկարողացավ դիմել Գերմանիայի կայսրին։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հաջորդ Հռոմի Պապը` ավելի մեղմ Ուրբանոս Բ-ն, խաչակրաց արշավանքների շնորհիվ ցանկանում էր վերամիավորել քրիստոնյաներին։ Ըստ նրա խաչակիրները չպետք է լինեին գերմանացի կամ վիկինգ, այլ նրա հայրենակիցները հյուսիսային Ֆրանսիայից։</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ընդունված է համարել որպես խաչակրաց արշավանք առաջին ինը` 11-13-րդ դարերի ընթացքում, չնայած նմանատիպ արշավանքներ իրականացվեցին նաև հետագայում` ընդհուպ մինչև Կանդիայի 1664 թ. պաշարումը։ &nbsp;Իսկ Հիվանդախնամները շարունակում էին խաչակրաց արշավանքները Միջերկրական ծովում` Մալթայի շրջակայքում, մինչև նրանց պարտությունը Նապոլեոնի կողմից 1798 թ.: Հետագայում, արդեն Սուրբ Երկրից դուրս, տեղի ունեցան մի քանի խաչակրաց արշավանքներ ընդդեմ Պիրենյան թերակղզու մուսուլմանների և Եվրոպայի հերետիկոսների ու հեթանոսների։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Առաջին խաչակրաց արշավանք</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Զինվորներին, ասպետներին և կանանց Առաջին խաչակրաց արշավանքի ընթացքում առաջնորդող Պետրոս Մենակյացի միջնադարյան պատկեր<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1095 թ մարտին տեղի ունեցած ժողովում քննարկվեց բյուզանդական կայսրի օգնության խնդրանքն ընդդեմ սելջուկ-թուրքերի։ Նույն տարում հարավային Ֆրանսիայի Կլերմոն քաղաքում Ուրբանուս Բ պապը կոչ արեց բոլոր քրիստոնյաներին արշավել և ազատագրել Սուրբ Երկիրը։ Ահա հատված նրա ճառից.<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;Երկիրը, որտեղ բնակվում եք դուք, բոլոր կողմերից սեղմված է ծովով ու լեռնաշղթաներով, և դրա համար էլ այժմ նեղ է դարձել ձեր բազմամարդության պատճառով, հարստություններով այն առատ չէ և հազիվ է հաց հասցնում իր մշակողներին։ Դրանից էլ տեղի է ունենում այն, որ դուք կրծում ու խժռում եք միմյանց, պատերազմներ մղում ու մահացու վերքեր հասցնում։ Իսկ այժմ կարող է դադար առնել ձեր ատելությունը, կհանդարտվեն կռիվները, և կնիրհի երկպառակությունը։ Ճամփա ընկեք դեպի Սուրբ Գերեզմանը, խլեք այդ երկիրը անհավատներից և ձերը դարձրեք։ Այդ հողում «մեղր ու կարագ է հոսում»: Երուսաղեմը երկրիս ամենաբարեբեր մարգարիտն է։</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1096 թ սկզբներին սկսվեց խաչակիրների առաջին արշավանքը։ Գարնանը ճանապարհ ընկան գյուղացիներից կազմված ջոկատները։ Երբ նրանք հասան Կոստանդնուպոլիս, 50.000-ից կենդանի էր մնացել 20.000-ը։ Չսպասելով ասպետների ժամանմանը` նրանք անցան Բոսֆորի նեղուցը և շարժվեցին դեպի Նիկեա քաղաք, որտեղ էլ և ջախջախվեցին սելջուկ-թուրքերի կողմից։ Փրկվեց միայն երեք հազարը։ 100.000 հեծյալ և 300.000 հետևակ ասպետները օրհնված Հռոմի Պապի կողմից, Իտալիայից և Ֆրանսիայից ճամփա ընկան Կոստանդնուպոլիս 1096 թ օգոստոսի 15-ին։ 1096 թ դեկտեմբերին նրանք հասան Կոստանդնուպոլիս։ Ստանալով մեծաքանակ աջակցություն Բյուզանդիայից, նրանք ափ իջան Փոքր Ասիայում և պաշարեցին Նիկեա քաղաքը։ Քաղաքը գրավվեց 1097 թ. հունիսի 19-ին։ &nbsp;Խաչակիրները շարունակեցին իրենց երկարատև արշավը Փոքր Ասիայով շոգ ամառվա պայմաններում։ Դրան հետևեց Անտիոքի երկարատև պաշարումը, որ սկսվեց 1097 թ. հոկտեմբերին և տևեց մինչև 1098 թ հունիսը։ Պաշարումն ավարտվեց միայն այն բանից հետո, երբ դարպասները բացեց ծագումով մի հայ զինվոր: Մտնելով քաղաք &nbsp;խաչակիրները սկսեցին մուսուլման բնակիչների ջարդն ու մզկիթների ոչնչացումը։ &nbsp;Չնայած մուսուլմանների մի մեծ բանակ շարժվեց դեպի Անտիոք, սակայն հունիսի 28-ին խաչակիրները ջախջախեցին նրանց։ Իսկ մինչ այդ, խաչակիրները, օգտվելով այն փաստից, որ Եդեսիայի հայազգի կառավարիչը լինելով հունադավան աջակցություն չէր ստանում տեղի հայ բնակչության կողմից, սպանեցին նրան և ստեղծեցին իրենց առաջին պետությունը։ Անտիոքից հետո, հյուծված խաչակիրները, գրավելով ծովափնյա քաղաքները մեկը մյուսի հետևից, 1099 թ. հունիսի 7-ին հասան Երուսաղեմ` ունենալով նախնական ուժերի ընդամենը կեսը։&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Երուսաղեմի պաշարումը<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Գոդֆրեյը, ֆրանսիացի ասպետ, Առաջին խաչակրաց արշավանքի առաջնորդը Երուսաղեմի թագավորության հիմնադիրը<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Հասնելով Երուսաղեմ, խաչակիրները հանդիպեցին հրեաների և մուսուլմանների համառ դիմադրությանը։ Սակայն նրանք անհաջողության մատնվեցին և 1099 թ. հուլիսի 15-ին խաչակիրները մտան քաղաք։ &nbsp;Ինչպես Անտիոքում, այստեղ նույնպես սկսվեցին մուսուլմանների և հրեաների ջարդ և մզկիթների ոչնչացում։ &nbsp;Աղբյուրներից մեկում նշվում է, որ «մեկուսացումն ու վախը», որ զգում էին ֆրանկները (խաչակիրները) գտնվելով հայրենիքից այդքան հեռու, բացատրում է այդ արարքների, ինչպես նաև 1098 թ-ի Մաարայի պաշարման ժամանակ մարդակերության դեպքերի պատճառները։ Առաջին խաչակրաց արշավանքի հետևանքով ստեղծվեցին մի շարք խաչակրաց թագավորություններ. Երուսաղեմի թագավորությունը, Անտիոքի դքսությունը, Եդեսիայի կոմսությունն ու Տրիպոլիի կոմսությունը։ Դրանցից ամենախոշորը Երուսաղեմի թագավորությունն էր, որտեղ 120,000 խաչակիրները (մեծ մասամբ ֆրանսիախոս) իշխում էին 350,000 մուսուլմանների, հրեաների և բնիկ ուղղափառ եկեղեցու ներկայացուցիչների նկատմամբ, ովքեր այդտեղ էին բնակվում դեռևս արաբական նվաճումներից առաջ։&nbsp;<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Խաչակիրները փորձեցին նաև գրավել ներկայիս Լիբանանի տարածքում գտնվող ծովափնյա Տյուրոս քաղաքը։ Տյուրոսի մուսուլման բնակիչները օգնություն խնդրեցին Զահի ալ-Դին աթաբեկից` Դամասկոսի կառավարչից, խոստանալով հանձնվել նրան։ Երբ Զահր ալ-Դինը ջախջախեց խաչակիրներին, քաղաքի բնակիչները հրաժարվեցին հանձնվել նրան և Զահր ալ-Դինն ասաց`<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Այն ինչ որ ես կատարեցի, արեցի Աստծո և մուսուլմանների համար, այլ ոչ թե հարստության կամ իշխանության համար:</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Ընդհանուր առմամբ, ներքին հակասությունների պատճառով, մուսուլմանները սկզբնական շրջանում թույլ դիմադրություն ցույց տվեցին խաչակիրներին։ Սակայն կամաց-կամաց մուսուլմանները սկսեցին միավորվել, և արդեն 1144 թ. Զանգի ամիրայի գլխավորությամբ խաչակիրներից գրավեցին Հայոց Միջագետքի երբեմնի ծաղկուն քաղաք Եդեսիան։ Այն առաջին քաղաքն էր Մերձավոր Արևելքում, որ գրավվեց խաչակիրների կողմից, և առաջինն էր, որ վերագրավվեց մուսուլմանների կողմից։ Եդեսիայի գրավումից հետո, Հռոմի Պապը կազմակերպեց Երկրորդ խաչակրաց արշավանքը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Առաջին խաչակրաց արշավանքի հետևանքները<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Բյուզանդական կայսրությունը մինչ Առաջին խաչակրաց արշավանքը<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Բյուզանդական կայսրությունը Առաջին խաչակրաց արշավանքից հետո<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Առաջին Խաչակրաց արշավանքի ուղիները<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Առաջին խաչակրաց արշավանքի ամենակարևոր հետևանքը Երուսաղեմի ազատագրումն էր և մի շարք խաչակրաց պետությունների ստեղծումը Լևանտում։ Մյուս կարևոր հետևանքը առևտրական կապերի աշխուժացումն էր Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի ու Ասիայի միջև: Սակայն Առաջին խաչակրաց արշավանքն ունեցավ նաև բացասական հետևանքներ: Դրանցից էր օրինակ այն, որ Առաջին խաչակրաց արշավանքի հետևանքով Եվրոպայում սկսվեցին հալածվել հրեաները, իսկ Արևելյան Եվրոպայում սկսեցին նոր խաչակրաց արշավանքներ ընդդեմ Արևելյան Ուղղափառ եկեղեցու ներկայացուցիչների։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">13-րդ դարում, և հատկապես 1291 թ. Ակրայի վերջնական անկումից ու Ալբիգենսյան խաչակրաց արշավանքի հետևանքով կատարների աղանդի վերջնական ոչնչացումից հետո խաչակիրներն օգտագործվում էին Պապի կողմից, ապահովելու նրա շահերը ողջ կաթոլիկ Եվրոպայով մեկ։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Որպեսզի ապահովվեր ուխտագնացների կյանքն ու ունեցվածքը ստեղծվեցին մի շարք հոգևոր-ասպետական միաբանություններ: Այդպիսի միաբանություններից էին` Հիվանդախնամները, Տաճարականները և հետագայում նաև Տևտոնները։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Լևանտում մնացած վերջին խաչակրաց միաբանությունը Հիվանդախնամներն էին, ովքեր Ակրայի անկումից հետո կարողացան պահել Հռոդոս կղզին, իսկ 16-րդ դարում քշվեցին Մալթա և վերջնականապես ոչնչացվեցին Նապոլեոն Բոնապարտի կողմից 1798 թ.:<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">1101 թ-ի խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;Հիմնական հոդված ՝ 1101 թ-ի խաչակրաց արշավանք<br><br><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">&nbsp;</span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Բալդուինը 1098 թ-ին մուտք է գործում Եդեսիա, նրան ողջունում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու ներկայացուցիչները<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Առաջին խաչակրաց արշավանքից հետո տեղի ունեցան մի շարք մանր ու անհաջող արշավանքներ, որոնցից 1101 թ-ի ընթացքում խաչակիրները պարտություն կրեցին սելջուկ-թուրքերից։ &nbsp;1101 թ-ի արշավանքը կարելի է դիտել որպես Առաջին խաչակրաց արշավանքի արձագանքներից մեկը։<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Նորվեգյան խաչակրաց արշավանք<o:p></o:p></span></p> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-bottom: 10pt; line-height: 115%;"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt;line-height:115%;font-family:Sylfaen;mso-bidi-font-family: Sylfaen;mso-ansi-language:EN">Սիգվարդ Ա Նորվեգացին առաջին եվրոպական թագավորն էր, ով անձամբ մեկնեց խաչակրաց արշավանքի։ Նա մասնակցեց մի շարք մարտերի Իսպանիայում, որից հետո արդեն Սուրբ Երկրում նա միացավ Երուսաղեմի թագավորին, մասնակցելու Սիդոնի պաշարմանը։<o:p></o:p></span></p> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-0-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/ar_39_ajin_xachakrac_arshavanq_1/2013-08-18-14 Koms https://kohktg-order.do.am/news/ar_39_ajin_xachakrac_arshavanq_1/2013-08-18-14 Sun, 18 Aug 2013 15:36:59 GMT <span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">Վերջին ժամանակներս բավականին արդիական է դարձել Հայաստանում պետական համակարգն արմատապես փոխելու խնդիրը:Նախ ասեմ,որ այդ հարցն արդիական դարձնելու համար կան բազմաթիվ ծանրակշիռ պատճառներ:Այդ պատճառներից թվարկեմ մի քանիսը՝հանրապետական համակարգը վերածվել է օլիգարխիկ բռնապետական,երբեմն նույնիսկ բացահայտ ավազակապետական կառավարման:Բացահայտորեն վաճառվել,պետությունից օտարվել և շարունակվում են օտարվել վերջին ռազմավարական նշանակության հիմնարկներ(եթե մնացել են այդպիսիք),շենքր,և նույնիսկ ամբողջական հողեր(Սյունիքի մարզը որպես արոտավայր ՝արևելյան Ատրպատականին տրամադրելու որոշումը),պետության բացահայտ խրախուսումը օլիգարխիկ,մոնոպոլ տնտեսություններին:</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padd... <span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">Վերջին ժամանակներս բավականին արդիական է դարձել Հայաստանում պետական համակարգն արմատապես փոխելու խնդիրը:Նախ ասեմ,որ այդ հարցն արդիական դարձնելու համար կան բազմաթիվ ծանրակշիռ պատճառներ:Այդ պատճառներից թվարկեմ մի քանիսը՝հանրապետական համակարգը վերածվել է օլիգարխիկ բռնապետական,երբեմն նույնիսկ բացահայտ ավազակապետական կառավարման:Բացահայտորեն վաճառվել,պետությունից օտարվել և շարունակվում են օտարվել վերջին ռազմավարական նշանակության հիմնարկներ(եթե մնացել են այդպիսիք),շենքր,և նույնիսկ ամբողջական հողեր(Սյունիքի մարզը որպես արոտավայր ՝արևելյան Ատրպատականին տրամադրելու որոշումը),պետության բացահայտ խրախուսումը օլիգարխիկ,մոնոպոլ տնտեսություններին:</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">Այս ամենը,ինչպես նաև բազմաթիվ այլ ծանրակշիռ պատճառներ առաջ են բերել կառավարման համակարգի փոփոխության խնդիր:</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp;Կառավարման համակարգի փոփոխությունը,և այդ փոփոխության անհրաժեշտությունը ոչ թե արհեստածին,այլ 20-ամյա վարկաբեկված հանրապետական կարգի փոփոխության էվոլուցիոն ճանապարնհ է,որը զարգանալով վերածվում և ապագայում վերածվելու է &nbsp;համաազգային անհրաժեշտության և մեծ շարժման:Այս &nbsp;ամենը գիտակցելով ակամայից մտորում ենք,թե մեր հասարակության և Հայաստան աշխարհի համար ինչպիսի կառավարման համակարգն է առավել արդարացված,ինչպիսի կառավարման համակարգը մեր երկրի և հասարակության համար կդառնա հզորացման և միասնականության երաշխիք:</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">Ահա այդպիսի մոդելներից մեկը,որին հանգել եմ ինքս.</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">Միապետություն</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">Հայոց աշխարհն իր պատմական զարգացման փուլերում հանդիսանալով մարդկության զարգացման բնօրրաններից մեկը,այսօր դասվում է այնպիսի պետությունների շարքին,ինչպիսին Ադրբեջանն է ու այլ պատմություն չունեցող երկրների շարքին:Մեր հայրենիքն այսօր տառապում է ժողովրդավարություն,կամ ինչպես ասում են դեմոկրատիա կոչված անառակաբարո կարգերից:Ժողովրդավարության քողի տակ այսօր նույն առաջադեմ Եվրոպան,ԱՄՆ-ն իրենց իմպերիալիստական ծրագրերն են իրականացնում աշխարհում,այդ թվում նաև մեր երկրում:Այն ժամանակ,երբ կարծում ենք,թե ժողովրդավարական կարգեր են տիրում,ազատ ենք բոլորս,իրականում դարձել ենք ստրուկ այդ կարգերի ձեռքին:Մյուս կողմից ազատություն կոչվածը տեսնում ենք միայն անառակության տարածման,այլասերության մեջ,իսկ այն ժամանակ,երբ պիտի իսկապես տեսնենք այդ ազատությունները մարդկային,դրանք չկան:Ասվածից հետևություն՝դեմոկրատիան մեր ազգի համար վատագույն կառավարման ձևն է:Հայոց աշխարհը իր պատմական զարգացման ընթացքում,իր հզորության գագաթնակետին հասել է թագավորական կառավարման ժամանակահատվածներում:Մեր երկիրը և մեր ժողովուրդը հզորացել և նույնիսկ ստրկատեր է դարձել մեր ազգանվեր միապետների կառավարման շնորհիվ:Այսօր անհրաժեշտ է միավորվել մեր &nbsp;հասարակության այն հատվածին,ովքեր դաստիարակվել ու մեծացել են ներցեղային բարոյական արժեքներով,ովքեր ապրել ու կշարունակեն ապրել հանուն ցեղի՝ցեղորեն:Ազգայնական միապետություն հաստատելով հնարավոր կլինի խուսափել ավազակաբարո իշխանություններից,դավաճան և կաշառակեր պաշտոնյաներից,հայրենիքը վաճառող ղեկավարներից:Միևնույն ժամանակ հնարավոր կլինի իսկապես ազգային կուռ միասնություն հաստատել հայ ժողովրդի մեջ՝աշխարհի որ անկյունում էլ որ լինեն:Սահմանադրական միապետությունը կնպաստի մեր երկրի նոր պատմության կերտման փառավոր ուղուն:Միայն միապետական կարգերի հաստատման դեպքում եմ հնարավոր համարում պետական սեփականության պահպանման խնդրի լուծումը:Այն դեպքում,երբ պետությունը կլինի պետական սեփականության կրողը,երբ ռազմավարական նշանակության բոլոր արտադրությունները,ռազմավարական նշանակության օբյեկտները կպատկանեն պետությանը,երբ կառավարությունն իսկապես կհանդիսանա պետության տերը,իրենից կներկայացնի հզոր ուժ,միայն այդ դեպքում հնարավոր կլինի ստեղծել հզոր պետություն,չդառնալով իմպերիալիստական Արևմուտքի խամաճիկը:Միայն այս դեպքում հնարավոր կլինի Հայաստանը դարձնել ֆինանսական կենտրոնն Արևելքի:Այո Արևելքի,քանզի մեր երկիրը ունենալով առավել ընդհանրություններ Արևելքի հետ,այսօր արհեստականորեն ձգտում է դեպի Արևմուտք,որը մինչ այժմ մեզ միայն տվել է՝կախվածություն իրենից,արտաքին պարտքեր,արևմտյան անառակաբարո վարքեր ու բարքեր...Այն դեպքում,երբ մենք պիտի ընտրեինք մեր երկրի համար զարգացման ամենաձեռնտու տարբերակը:</span><br style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="margin: 0px; padding: 0px; color: rgb(102, 102, 102); font-family: Arial; font-size: 12px; text-align: justify; background-color: rgb(255, 255, 255);">&nbsp; &nbsp;Ինչևէ,այսօր մենք ունենք այն,ինչն արդեն ունենք,մեզ մնում է միայն պայքարել նոր Հայաստանի,ազգային Հայաստանի կերտման համար:</span> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-0-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/depi_ar_mow_tq_t_39_e_ar_elq/2013-08-11-13 Koms https://kohktg-order.do.am/news/depi_ar_mow_tq_t_39_e_ar_elq/2013-08-11-13 Sun, 11 Aug 2013 15:30:47 GMT <span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><br><br><span style="font-size: x-small;">1921 թվական 15-ը մարտի Բեռլին: Շառլոտենբուրգում ` Հարդենբերգ փողոցում, Սողոմոն Թեհլիրյանը գնդակահարեց 1915-ի հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչներից մեկին ` Թալեաթ Փաշային: Երկուսուկես ամիս անց դատարանում գերմանացի փաստաբան դոկտոր Դիմայերը իր պաշտպանական ճառում ասելու էլ.</span><br><br><span style="font-size: x-small;">-Սողոմոն Թելերիանը ինքը չէր, որ փողոց կիջներ Թալեաթ փաշային սպանելու, իր մեջ կիջնեին դարերը, միլիոնավոր սպանվածները:</span><br><span style="font-size: x-small;">Նա, կարելի է ասել, կտաներ իր առջև դրոշակը խոշտանգվածների, դրոշակը իր լլկված ընտանիքի:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Մեհմեդ Թալեաթ փաշան ` Իթիաթ կուսակցության պարագլուխներից մեկը, երիտթուրքական հեղափուխությունից հետո ներքին գործերի մինիստր, կուսակցության կենտկոմի նախագահ, 1916 թվականից Մ... <span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><br><br><span style="font-size: x-small;">1921 թվական 15-ը մարտի Բեռլին: Շառլոտենբուրգում ` Հարդենբերգ փողոցում, Սողոմոն Թեհլիրյանը գնդակահարեց 1915-ի հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչներից մեկին ` Թալեաթ Փաշային: Երկուսուկես ամիս անց դատարանում գերմանացի փաստաբան դոկտոր Դիմայերը իր պաշտպանական ճառում ասելու էլ.</span><br><br><span style="font-size: x-small;">-Սողոմոն Թելերիանը ինքը չէր, որ փողոց կիջներ Թալեաթ փաշային սպանելու, իր մեջ կիջնեին դարերը, միլիոնավոր սպանվածները:</span><br><span style="font-size: x-small;">Նա, կարելի է ասել, կտաներ իր առջև դրոշակը խոշտանգվածների, դրոշակը իր լլկված ընտանիքի:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Մեհմեդ Թալեաթ փաշան ` Իթիաթ կուսակցության պարագլուխներից մեկը, երիտթուրքական հեղափուխությունից հետո ներքին գործերի մինիստր, կուսակցության կենտկոմի նախագահ, 1916 թվականից Մեծ Վեզիր: Թալեաթը արևմտահայերի տեղահանության և Թուրքիայի հայ բնակչության բնաջնջման գլխավոր կազմակերպիչն էր: Առաջին աշխարհամարտում Թուրքիայի պարտությունից հետո փախել է Գերմանիա, Պոլսի ռազմական տրիբունայի կողմից հեռակա հեռակա դատապարտվել է Մահվան:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Սողոմոն Թեհլիրյանի Երզնկայի մերձակա Բագարիչ գյուղից էր: 1914 թվկանաին տասնութամյա երիտասարդը մեկնել է Թիֆլիս և կամավորական գունդ մտել: Զորավար Անդրանիկի գնդում ` Սեպուհի վաշտի կազմում, 1914-1915 թթ. մասնակցել է Արևմտյան Հայաստանում մղված կռիվներին, հասել մինչև Վան,տեսել հայության սպանդի տեսարանները:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">1916թ.-ին վերադառնում է ծննդավայր ` Բագարիճ, և իմանում զարհուրելի եղելությունը:&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Մորը, եղբորը, քույրերին, շատ ազգականներին, Երզնկայի 20.000 և Բագարիճի բոլոր հայերին թուրքերը թալանել և գազանաբար սպանել էին: Թեհլիրյանի գերդաստանի 85 անդամներից փրկվել էր միայն Սողոմոնի մեզ եղբոբ ` Միսակի տասներկուամյա աղջիկը, նրան գտել էին քրդերի մոտ:&nbsp;</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Նահատակված հարազատների հատկապես մոր պատկերն է Սողոմոնը տեսել քուն թե արթունի, վրեժի կոչող մայրը, Բեյրութի Ամերիկյան բժշկական համալսարանի ուսանող եղբայրը, գեղեցկուհի քույրերը, ընտանիքի մյուս անդամները...</span><br><br><span style="font-size: x-small;">-1915թ. մարտի 15 բեռլինյան Հարդենբերգ Շտրասեյի այս հատվածը, հիշում է Սողոմոն Թեհլիրյանը,</span><br><span style="font-size: x-small;">-Մոտենում էինք իրար: Նա գալիս էր ճեմելու ձևով ձեռնափայտը անփույտ ճոճելով: Մի կարճ տարածություն մնացած զարմանալի անդորրություն համակեց էությունս: Հավասարվելու վրա Թալեաթը շեշտակի նայեց ինձ, աչքերի մեջ առկայծեց մահվան սարսուռը... վերջին քայլը բեկվեց, մի քիչ թեքվեց, որ խուսափի, բայց զենքս դուրս քաշելս ու գլխին պարպելս մեկ եղավ:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Սողոմոն Թեհլիրյանը ձերբակալվում է: Հետաքրքիր է, որ բանտում նրան առաջինն այցելում է մի անծանոթ հայ վարդապետ, որ տեսնելով Սողոմոնին պարզապես գոչում է`</span><br><br><span style="font-size: x-small;">-Տեր մեր Հիսուս Քրիստոսի անվամբ օրհնում եմ քեզ, որ գազանը սպանեցիր և բոլորիս վրեժը լուծեցիր:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Հայությունն ամեն օր ցնծության մեջ էր, բոլոր թերթերը ընդարձակ նյութեր էին հրապարակում դեպքի մասին: Իսկ Բեռլինում պատրաստվում էին մեծ շուքով կատարել Թալեաթի թաղումը: Պոլիսը մերժել էր Թալեաթի դին: Բազմամարդ էր թաղումը, բազմաթիվ ծաղկեպսակներ կային ` այդ թվում Գերմանիայի արտգործնախարարության անունից: Կառավարությունը իր ցավակցությունը հայտնեց...</span><br><br><span style="font-size: x-small;">79 օր տևած նախնական հարցաքննությունից հետո 1921 թվականի հունիսի 2-ին սկսվեց Սողոմոն Թեհլիրյանի դատավարությունը, որ տևեց երկու օր: Ոչ միայն աշխարհասփյուռ հայության, այլև Եվրոպայի ուշադրությունն էր գամված Բեռլինին: Մամուլ պարբերաբար անդրադառնում էր հայ վրիճառուի դատավարությանը, տալիս գնահատակններ, ներկայացնում Իթթիհաթի կազմակերպած ոճրագործությունները 1915-1916 թթ.:</span><br><span style="font-size: x-small;">Բեռլինի նահանգային դատարանի երրորդ դատարանում են դատական ատյանի նախագահ, նահանգային դատարանի վարիչ Լեմբերգը, դատավորները, ատենադպիրը, դատախած Գոլնիգ, տասներկու երդվյալ ատենակալները:&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Դատարանի վրա վճռորոշ ազդեցություն է ունենում 1915 թվականանի Հայոց Ցեղասպանության ականատես Յոհանես Լեբսուսի խոսքերը.</span><br><br><span style="font-size: x-small;">-1915 թվականի ապրլին ձեռնարկված տեղահանություն վերաբերվում էր Թուրքիայի մեջ եղած բոլոր հայերին: Պատերազմից առաջ Թուրքիայում կար ընդամենը 1մլն 850 հազար հայ: Տեղահան եղան մոտավորապես 1մլն 400 հազաև հայ: Ինչ է այս նշանակում? Թալեաթի ստորագրված հրամանգրի մեջ ասված է <<Տեղահանության նպատակն է ոչնչացում&gt;&gt; : Եվ համաձայն այս հրամանգրի գործը առաջ տարվեց արևելյան Անատոլիայի նահանգներից դեպի հարավ տեղահան եղան ամբողջ բնակչության միայն 10 տոկոսը աքսորավայր հասավ, մնացած 90 տոկոսին ճանապարհին սպանեցին, կանայք և աղջիկները առևանգվեցին ոստիկանների և քրդերի կողմից, մնացածն էլ մեռան անոթությունից և ուժասպառությունից...</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Ազգայանի հասարակական մեծ գործիչ Արման Մինախորյանը գրի է առել Սողոմոն Թեհլիրյանի հուշերը: Ասյպես է ներկայացնում դատավարության ավարտ՚՚՚ը.՚</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Երդվյալները հայտվեցին. մեկը դրանցից դողդոջուն ձայնով աչքերին շատ մոտ պահած թուղթը.</span><br><span style="font-size: x-small;"><< Պատվով ու խղճով վկայում եմ, որպես երդվյալների որոշում, մեղավոր է ամբաստանյալ Սողոմոն Թեհլիրյանը 1921-ի մարտի 15-ին Շառլոտենբուրգում մի մարդ` Թալեաթ փաշայի սպանելու մեջ?</span><br><span style="font-size: x-small;">-Ոչ:&gt;&gt;</span></span> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-12-10-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/soghomon_t_39_ehleryani_masin_t_39_aleat_39_i_mahy_39_vrijhar_39_owi_daty_39/2013-08-10-12 Koms https://kohktg-order.do.am/news/soghomon_t_39_ehleryani_masin_t_39_aleat_39_i_mahy_39_vrijhar_39_owi_daty_39/2013-08-10-12 Sat, 10 Aug 2013 08:21:56 GMT <br><div><div class="separator" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255); clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/-O3lZBYZtxuM/UIEjuxAPQwI/AAAAAAAAAf4/6UUogqqYas0/s1600/180291_195761193882618_122505440_n.jpg" imageanchor="1" style="color: rgb(0, 0, 0); clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="400" src="http://3.bp.blogspot.com/-O3lZBYZtxuM/UIEjuxAPQwI/AAAAAAAAAf4/6UUogqqYas0/s400/180291_195761193882618_122505440_n.jpg" width="362" style="border: 1px solid rgb(191, 191, 191); position: relative; padding: 8px; -webkit-box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; border-top-left-radius: 0px; border-top-right-radius: 0px; border-bottom-right-radius: 0px; border-bottom-left-radius: 0px;"></a></div><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 5... <br><div><div class="separator" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255); clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/-O3lZBYZtxuM/UIEjuxAPQwI/AAAAAAAAAf4/6UUogqqYas0/s1600/180291_195761193882618_122505440_n.jpg" imageanchor="1" style="color: rgb(0, 0, 0); clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><img border="0" height="400" src="http://3.bp.blogspot.com/-O3lZBYZtxuM/UIEjuxAPQwI/AAAAAAAAAf4/6UUogqqYas0/s400/180291_195761193882618_122505440_n.jpg" width="362" style="border: 1px solid rgb(191, 191, 191); position: relative; padding: 8px; -webkit-box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; border-top-left-radius: 0px; border-top-right-radius: 0px; border-bottom-right-radius: 0px; border-bottom-left-radius: 0px;"></a></div><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><br></span><span style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"></span><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><br></span><span style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"></span><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;">Մոնթե Մելքոնյանի&nbsp;</span></span><br style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;"><br></span></span><span style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"></span><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;">կյանքը եւ մահը</span><br><span style="font-size: x-small;"><br></span></span><br style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: x-small;">Երբ 1993 թ. հունիսի 12-ի առավոտյան լսափողը վերցրի եւ լսեցի քրոջս ձայնը, հասկացա, որ նրա զանգը վերաբերում է մեր եղբորը` Մոնթեին: Նա մեզնից 8000 մղոն հեռավորության վրա էր, նախկին Խորհրդային Միության մի ռազմադաշտում, եւ մենք փորձում էինք նրան մի տուփ «ուոքի-թոքիներ» ուղարկել:</span><br><span style="font-size: x-small;">-«Ուոքի-թոքիները» հավանաբար պետք չեն գա,- ասաց Մայլեն սեղմված կոկորդով: Ապա նա հայտնեց, որ իմ միակ եղբայրն այդ օրը տեղի ունեցած մի փոխհրաձգության ժամանակ զոհվել էր հեռավոր Արցախի լեռների ստորոտին:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Նման տարօրինակ ճակատագիր` կարճ անդրավարտիքով այդ տղայի համար... կրտսեր եղբորս` տասնութ ամսով ինձնից փոքր, որի հետ ամառային երկար օրեր էինք անցկացրել` լողալով մեր ծննդավայր Սան Ուաքին Վելլիի (San Joaquin Valley) ոռոգման ջրանցքներում: Բայց առաջին անգամ չէր, որ ինձ լուր էր հասնում նրա մահվան մասին: Տասնհինգ տարվա ընթացքում լսել էի, որ նրան դիպուկահար է սպանել, որ նա հրանոթային արկի պայթյունի զոհ է դարձել, ռազմական սավառնակների թռիչքից առաջացած օդային հասանքները նրան թաղել են քարաբեկորների տակ, եւ նրան գնդակահարել են օդանավակայանի ոստիկանները: Այնուամենայնիվ, այս անգամ գիտեի, որ վատ լուրը ստույգ է: Ես Մայլեին տվեցի միտքս եկած առաջին երկու հարցը. որքա՞ն է տեւել նրա մահանալը: Եվ` նրան մեջքի՞ց են սպանել: Քույրս այդ հարցերի պատասխանը չուներ:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Երկու օր անց կանգնած էի Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւանի փողոցներում` Մայլեի, մորս, հորս եւ եղբորս լավ ընկերոջ հետ. նա Կալիֆոռնիայի Վայսելիա քաղաքից էր, որտեղ մենք ապրում էինք: Մինչ քայլում էինք դեպի կառավարական հուղարկավորության վայրը, թաղմանը եկած մարդիկ սկսեցին ինձ մի կողմ քաշել ու հայտնել իրենց կասկածները. «Քո եղբորը սպանել են դարանակալներ,- ասաց մեկը.- նրան սպասում էին»: Մեկ ուրիշը պնդում էր, թե մարդասպանն իր արարքի համար վարձատրվել է, իսկ մեկն էլ` որ այդտեղ անպայման թուրքերի մատը խառն է: Հետո ներկաներից մեկը շշնջաց, որ իմ եղբայրը թակարդն էր ընկել, իսկ այդ թակարդը լարել էին ոչ թե թշնամու զինվորները, այլ իրեն մոտ մարդիկ:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Դավաճանության մասին նման խոսակցությունն անհիմն չթվաց: Տարիների ընթացքում Մոնթեն հակառակվել էր բազմաթիվ մարդկանց կամքին. ոչ միայն թուրքական, իսրայելյան, ամերիկյան հետախուզական գործակալությունների, այլեւ ծայրահեղ ազգայնական հայրենակիցների, ինքնակոչ «Գաղտնի բանակի» նախկին խմբավորումների, տեղական գանգստերների ու զորագլուխների, եւ էլ ո՞վ գիտե, թե ում: Նա թերեւս տասնյակ մահացու թակարդներից էր փրկվել: Մոնթեի մահվան «պաշտոնական» վարկածը սին միայն խորացրեց իմ կասկածները. եղբայրս` հարյուրավոր մարտերի փորձառու վետերանը, ինչպես ասում էին, սպանվել էր մի լքված գյուղում` գնալով թշնամու տանկի ուղղությամբ ու հակառակորդին իր մարդկանց տեղը դնելով: Իմ կասկածների համար պարարտ հող էր նաեւ այն, որ Հայաստանում անհասկանալի հանգամանքներում սպանվել էին մի քանի ռազմական ու քաղաքական գործիչներ: Անկախ նրանից` այդ մարդիկ դարձել էին իշխանության համար պայքարի թե «ընտանեկան բիզնեսի» վարձած հրազենի զոհեր, պարզ էր մի բան. նրանց սպանողներն ականապատ դաշտերի մյուս կողմում գտնվող թշնամիները չէին: Բայց եթե Մոնթեին դավաճանել էին, ապա հարց էր ծագում. բազմաթիվ թեկնածուներից ո՞վ կարող էր դա արած լինել:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Աչքերիս առջեւ նորից սկսեցին ուրվագծվել այն պատկերները, որոնք ես տարիներ շարունակ աշխատել էի ինձնից հեռու վանել: Ահա Մոնթեն` «Սարո» մականունով, Իրանական Քրդստանում նայում է ավազապարկերի արանքից: Ապա` դարձյալ Մոնթեն` «Աբու Սինդի» մականունով, Բեյրութում, Յասիր Արաֆաթի հետ կողք-կողքի, կոտորակառումբերի տարափի տակ: Հետո` Մոնթեն որպես կալանավոր թիվ 752783, միայնակ` Փարիզից դուրս գտնվող մութ բանտախցում: Այնուհետեւ նորից հայտնվում է Մոնթեն, այս անգամ` «Տիմոթի Շոն Մաք Քորմիք» մականունով. նա գազով ըմպելիքների շշեր է հավաքում փողոցում, Սլոբոդան Միլոշեվիչին` խելահեղ ուղի բռնած Հարավսլավիայի նոր ղեկավարին զորակից հանրահավաքից հետո: Վերջապես` հրամանատար Ավոն` Արցախի հեռավոր լեռներում, զրահի ծռմռված բեկորներով ծածկված մարտադաշտում, հեռադիտակով նայելիս:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Թաղման առավոտյան, 1993 թ. հունիսի 19-ին, դիահերձարանի աստիճանների վրա մեզ հանդիպեց արկի պայթյունից ցնցակաթված ստացած մի զինվոր: Նա գիշերն այնտեղ էր անցկացրել` ինքն իրեն պահակ նշանակելով ու քարե աստիճանների վրա ջղաձգորեն ննջելով: Նա ողբում էր ու շարունակ հայհոյում: Մենք բարձրացանք աստիճաններով ու մտանք սառնություն շնչող կամարի տակ: Մոնթեի մարմինը` նոր, քողարկաներկված զինվորական համազգեստով, դրված էր անմշակ տախտակներից պատրաստված մի ոչ խոր դագաղի մեջ, մետաղյա դարակի վրա: Դիահերձող կինը նրա գլուխը, հոնքերից վեր, փաթաթել էր վիրակապով` ծածկելու համար աջ քունքի խոր վերքը. այդտեղ էր մեկ շաբաթ առաջ թափանցել արկի բեկորը` փշրելով գանգը: Մեկն ասաց, որ գլուխն այդպես փաթաթելուց հետո որպես հարվածի միակ նշան մնացել է դիմացի վերին կոտրված ատամը: Բայց ես գիտեի, որ դա վերքի հետ կապ չուներ. քսան տարի առաջ, Կալիֆոռնիայի Սիերրա Նեվադա լեռներում, այն լճակի մոտ, ուր Մոնթեն սիրում էր լողալ, մի ժայռի վրա նա սայթաքել-ընկել էր ու ատամը կոտրել:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Նույն առավոտյան, ավելի ուշ, Մոնթեի ութ զինակից ընկերներ ինքնաձիգներն ուսերից հանեցին` դագաղը տանելու համար: Մենք նրանց հետեւեցինք դեպի «Սպայի տուն»` Երեւանի կենտրոնում: Չորս ժամ շարունակ, մինչ դահլիճում միապաղաղ հնչում էր դուդուկը, հուղարկավորությանը եկած հազարավոր մարդիկ, շատերը` ցնցոտիավոր, խմբերով անցնում էին դագաղի մոտով: Մաշված բաճկոններով գործազուրկ բանվորներ, սովահար գյուղացիներ, ռազմահագուստով զինվորականներ` բոլորը եկել էին իրենց հարգանքի վերջին տուրքը մատուցելու երեսունհինգամյա զորահրամանատարին, որին նրանք գիտեին որպես Ավո: Եկել էին նաեւ Հայաստանի նախագահն ու նրա նախարարները, երկրի խոշոր քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչներ, հյուրեր` Իրանից, Լիբանանից, Սիրիայից ու Ֆրանսիայից: Դահլիճ մտնելուց առաջ ռուս սպաներն իրենց գլուխներից զինվորական գլխարկները հանեցին: Հայաստանում Միացյալ Նահանգների դեսպան Հարրի Գիլմորը եկավ այն ժամանակ, երբ զոհվածի հարազատներին տարել էին մի սենյակում թեյ խմելու: Նա գնացել էր` նախքան մենք նորից դահլիճ կմտնեինք:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Համաձայն Los Angeles Times-ի` այդ կեսօրին դագաղի հետեւից փողոցներով գնացող մարդկանց թիվը եղել էր մոտ 100000: Տեղացի լրագրողները չափազանցեցին` մասնակիցների թվաքանակը հասցնելով քառորդ միլիոնի. բայց ո՞վ կարող էր հաշվել, թե Հանրապետության հրապարակում որքան մարդիկ էին ամբոխվել` այդ առիթով նորոգված ու լվացված փողոցներով դագաղը տանող զրահամեքենային հետեւելու համար: Ո՞վ կարող էր հաշվել բոլոր նրանց, ովքեր շարվել էին դեպի բլրի վրա գտնվող գերեզմանոցը տանող վեց կիլոմետրանոց ճանապարհի եզրերին. այն բլրի, որն ասես կետագծված է Խորհրդային Միության փլատակների վրա պայթած ամենադաժան պատերազմի զոհերի գերեզմանաքարերով: Իսկ քանի՞ հազար հոգի էին նրանք, ովքեր ժամեր շարունակ արեւի տակ կանգնեցին գերեզմանի շուրջը, որի վրա մարդկային կրծքի բարձրությամբ մեխակներ ու կարմիր վարդեր էին դիզվել:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Լրատվական ծառայությունների լուսանկարներն ամերիկացիների աչքին հավանաբար ներկայացան սոսկ որպես կովկասյան հերթական` անարտասանելի անունը կրող աշխարհագրական վայրի բազմամարդ տեսարաններից մեկը: Բաց գերեզմանի եզրին կանգնած քահանան թրի նման ճոճում էր իր սրածայր կնգուղը, մինչ սեւազգեստ ծեր կանայք ողբում էին, իսկ հազիվ խոսել սկսած փոքր երեխաները գլուխները կախել էին: Չսափրված հայրերը, որոնք արդեն սգացել էին իրենց սպանված որդիների համար, սգացին կրկին: Ես պարպեցի Մոնթեի ինքնաձիգի մեջ մնացած քսանմեկ փամփուշտները` կրակելով օդ եւ գիտակցելով, թե եղբայրս որքան դեմ կլիներ նման վատնողական, աննպատակ ու վտանգավոր ցույցին: Խնկի ծուխը գալարաձեւ բարձրանում էր երկինք...</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Մոնթեն Հայաստանում շատ քիչ էր խոսել իր կյանքի մասին: Ուստի զարմանալի չէր, որ նրա շուրջը բազմաթիվ ասեկոսեներ կային. թե նա կռվել է Թեհրանի ու Բեյրութի փողոցներում, Քրդստանի ու Աֆղանստանի լեռներում, խոսակցություններ` սրճարաններում ռումբերի, Հունաստանում ու Իտալիայում սպանության դավերի եւ Ֆրանսիայում բանտարկյալների խռովության մասին: Կար նաեւ մութ խոսակցություն` Աթենքում ավտոմեքենայի հետեւի նստարանին սպանված մի դեռահաս աղջկա մասին: Սակայն թվում էր, թե ոչ ոք չի կարող ասեկոսեները վերածել մի կապակցված պատմության: Պատահել էր, որ երբ մի համառ լրագրող փորձել էր խորհրդավոր հրամանատարի մասին իմանալ ճշմարտությունը, Մոնթեն շուռ էր եկել ու հեռացել` ասելով. «Իմ մասին շատ բան չունիմ ըսելու, օքե՞յ: Ով որ կճանչնա` կճանչնա... Կարեւորն այն է, որ Արցախի խնդիրը հասկնանք... եւ բան մը ընենք...»:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Կյանքի վերջին տարիներին, երբ զինվորական պարտականություններն ամբողջովին կլանել էին նրան, նա իրեն նկարագրելը թողել էր ուրիշներին: Նորաթուխ Ադրբեջանի Հանրապետության խոսնակներից մեկը Վաշինգտոնում Մոնթեին ներկայացրել էր որպես «հանցավոր անցյալ ունեցող ահաբեկիչ»: Միացյալ Նահանգների Պետական դեպարտամենտի աշխատակիցները նրան համարել էին ազգային անվտանգության համար սպառնալիք, իսկ FBI-ի մի գործակալ, որի խոսքերը հրապարակել էր Los Angeles Times-ը, Մոնթեին նկարագրել էր իբրեւ պարզապես մարդկանց սպանել սիրող մի վարձկանի: Հարավային Կովկասի լեռնաբնակները նրան սուրբ էին հայտարարել` կոչելով «մեր սուրբ տղա», իսկ New York Times-ի լրագրողը հիշատակել էր մի հայի, որը նրան անվանել էր «մեր երբեւէ ունեցած լավագույն աստվածը»:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Հուղարկավորությանը եկած քիչ մարդկանց էր, սակայն, հայտնի, որ «Ավո» մականունով հրամանատարը ժամանակին եղել էր հնագիտության բաժնի` բազում լեզուների տիրապետող ուսանող, որը հրաժարվել էր Օքսֆորդի համալսարանում իր կրթությունը շարունակելուց` հանուն հեղափոխական Իրանում եւ պատերազմից բզկտված Լիբանանում իր հայրենակիցների պաշտպանության համար կռվելու: Է՛լ ավելի քչերը գիտեին (եւ դա նրանց հավանաբար չէր հետաքրքրի), որ իրենց հերոսը նաեւ, «փոքր քաղաքների» Կալիֆոռնիայում, եղել էր խոստումնալից բեյսբոլիստ (Little League-ի «փիթչեր»), որի նետած գնդակները թռչում էին աներեւակայելի արագությամբ:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Վերջին անգամ ես եղբորս ողջ տեսել էի 1991-ի ամռանը, երբ եկել էի Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն` հրաբխային ժայռի մեջ փորված մի հին մատուռում նրա ու նրա հարսնացուի գլխավերեւում խաչ պահելու: Հարսանիքից մի քանի օր հետո Խորհրդային Հայաստանը Խորհրդային Միության հետ անհետացավ քարտեզներից: Այդ այցելության ժամանակ 1981 թվականից հետո եղբորս առաջին անգամ էի տեսնում. տասը տարի շարունակ մեր կապի միակ ձեւը եղել էին թղթատարների ու բանտային գրաքննիչների միջոցով փոխանցվող նամակները: Բացառություն էր 1989-ին Ջեորջիա նահանգի Աթենք քաղաքի մի հանրային հեռախոսից Հարավային Եմենում գտնվող` «Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության» (PLO) գրասենյակ տված զանգը: Ես հեռախոսի մեջ գցել էի հարյուր ութ հատ քառորդ դոլլարանոց եւ այնտեղ կանգնեցի քսան րոպե` մինչ ուշացումով տեղ հասնող մեր բառերը մի օվկիանոսի կամ մայրցամաքի ինչ-որ կետում բախվում էին իրար: Հակառակ աղմուկին` զվարթ ձայնն այնուամենայնիվ հնչեց սովորականի պես, ասես դա լսել էի նաեւ նախորդ օրը. «Հե՛յ, ի՞նչ կա»,- ծոր տվեց Մոնթեն` կարճ անդրավարտիքով նույն տղան:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Իրականում Մոնթեն փոխվում էր` վերածվելով տարբեր անձնավորությունների. տարբեր անձնագրերով եւ բնակության տարբեր վայրերում: Չգիտեմ, թե ինչպես` նա հրամանատար էր դարձել չորս հազար մարտիկների, որոնք մաս էին կազմում «նախկին Խորհրդային Միությունում կռվող` պատերազմից ամենից շատ դաժանացած ու ամենամոլեռանդ դրդապատճառներով առաջնորդվող ուժի», ինչպես որ Լեռնային Ղարաբաղի բանակը որակել էր անհամակիր մի լրագրող: Եվ այդուհանդերձ, նրա մահվանից մոտ երեք ամիս առաջ, մի ճակատամարտի նախօրյակին, PBS-ի համար Մոնթեի հետ հարցազրույց վարած լրագրողը նրան նկարագրել էր իբրեւ «բարեկիրթ կալիֆոռնիացի»: Հակառակ բոլոր փոփոխություններին ու եղբորս ինձնից բաժանող օվկիանոսներին, հակառակ լռության տարիներին եւ մեր տարբեր հետաքրքրություններին ու խառնվածքներին` ես հույս ունեի, որ լրագրողը ճիշտ էր ասել:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Այն օրը, գերեզմանի մոտ կանգնած, փորձում էի հիշել, թե ի՞նչն էր խանգարել ինձ` իր միակ եղբորը, Մոնթեին այցելել նրա ամենահուսահատ տարիների ընթացքում: Կամ ի՞նչն էր խանգարել` գոնե նրան ժամանակ առ ժամանակ մի երկու հարյուր դոլլար ուղարկել, որոնք, իհարկե, նա չէր ակնկալում: Այո՛, ես զբաղված էի եղել. միշտ ստիպված եմ դրամ վաստակել: Եվ, այո՛, Մոնթեի շուրջը տարածված հակաթուրքական աղմուկը, այլեւ ազերիների ու հայերի գործած փոխադարձ գազանությունների մասին լուրերն իմ մեջ խեղդել էին վերջին հավատն այն ժողովրդի հանդեպ, որին Մոնթեն երդվել էր իր ողջ կյանքում պաշտպանել: Բայց երբ կանգնած էի նրա բաց գերեզմանի եզրին, նման արդարացումներից լավագույնն անգամ ինձ ամոթալի թվաց: Նույն հարցն ինձ ավելի ու ավելի էր տանջում. ինչպե՞ս էի կարողացել եղբորս կյանքի վերջին տասը տարիների ընթացքում ինքս ինձ համոզել, որ, շատ զբաղված լինելով, չեմ կարող հետաքրքրվել, թե նա ով է դարձել: Հուղարկավորության օրվանից ի վեր հանդիպել եմ տղամարդկանց, նաեւ մի քանի կանանց, որոնք իրենց համարում են եղբորս հրամանատարությամբ կռված զինվորներ: Ուրիշներն իրենց փողոցները, դպրոցները կամ երեխաներին կոչել են նրա անունով, կամ այն դաջել են իրենց ձեռքերին ու թեւերին: Թվում էր, թե Երեւանի չափահաս բնակիչների մոտ կեսը Մոնթեի հետ այս կամ այն կերպ առնչություն է ունեցել: Հեռուստատեսային հարցազրույցի ժամանակ մի ռուս գեներալ ասաց, առանց որեւէ հիմքի, թե առաջին անգամ Մոնթեին հանդիպել էր, երբ նա Աֆղանստանում էր որպես Խորհրդային Միության դեմ կռվող մարդասպան: Մեկ ոտքը կորցրած մի կին պնդում էր, թե Մոնթեն փրկել է իր կյանքն ականապատ դաշտում: Մի գյուղացու զավակ հիշում էր նրա «զարմանալի պարզությունը»: Եվ այս ամենով հանդերձ` շատ բան մութ ու անորոշ էր մնում: Մոնթեին շրջապատում էին հակասական պատմություններ, եւ այն տպավորությունն էր ստեղծվել, թե ամեն մի պնդում ունի նույնքան համոզիչ թվացող հակառակ պնդում: Որտե՞ղ էր ճշմարտությունը. արդյոք նա զո՞ւսպ մարդ էր, թե՞ օղի չարաշահող: Կոմունի՞ստ էր մինչեւ մահվան օրը, թե՞ վերածնված ազգայնամոլ: Գերիների պաշտպա՞ն էր, թե՞ կոկորդ կտրող: Պարտաճանաչ որդի եւ եղբա՞յր էր, թե՞ իր ընտանիքին օտարացած մեկը: Քանի որ տարիների ընթացքում ասեկոսեները բազմապատկվել են, առասպելները վստահելի տվյալներից զատելու անհրաժեշտությունն ինձ համար ավելի ակնհայտ է դարձել: Որոշ ժամանակ եղբորս ուղին նաեւ իմ ուղին էր: Ես միացել էի նրան Բեյրութում, ավազապարկերի հետեւում, եւ հարավային Լիբանանում զենք էի վերցրել: Երկար չմնացի. թերեւս` մեկ տարի, ընդհատումներով: Բայց դա էլ բավական էր, որ գրավեմ FBI-ի եւ Միացյալ Նահանգների ոստիկանական բաժանմունքների ուշադրությունը: Տարիներ շարունակ լսվող հեռախոսային խոսակցություններից, բացվող նամակներից ու FBI-ի խաբեություններից հետո ես որոշ չափով գաղտնապահ եմ դարձել եւ իմ ու եղբորս կյանքի մանրամասները հրապարակելու հարցում` դժկամ: Այնուամենայնիվ, հանուն սույն պատմության, ստիպված եմ հաղթահարել գաղտնապահությունը, որ իմ երկրորդ էությունն է:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Բայց ինչպե՞ս պետք է պատմեի Մոնթեի պատմությունը, եթե նրա կյանքի վերջին տասը տարիների ընթացքում, չհաշված 1991 թ. կարճատեւ այցելությունը, բացակա էի եղել: Այս խնդրի լուծումը հնարավոր դարձավ շնորհիվ Մոնթեի այրու` Սեդայի: Իմ բացակայության տարիների մեծ մասը Մոնթեն կիսել էր Սեդայի հետ, նրան էր հաղորդակից դարձրել իր մտքերին եւ մասնակից` իր վտանգավոր ճամփորդությանը: Այսպես ես սկսեցի բացահայտել եղբորս պատմությունը:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Մոնթեն վարել էր աստանդական կյանք, ապրել տասնյակ երկրներում, տասնյակ մականուններով ու տասնյակ կեղծ անձնագրերով: Նա իր տարիների կեսն անցկացրել էր փախստականներով բնակեցված ետնախորշերում, պարտիզանական ռազմակայաններում, թաքստոցներում, մեկուսարաններում ու բանտերում, հեռավոր խրամատներում: Նրա ճամփորդությանը մասնակցել էին բազմաթիվ մարդիկ` լավ ու վատ, բայց նա շատ վայրեր լքել էր շտապ ու անսպասելի: Ուստի միայն տարիներ անց, ուսումնասիրությունների, հարցուփորձի ու հայտնագործությունների շնորհիվ, ես եւ Սեդան կարողացանք հետեւ ել այն քայլերին, որոնք ի վերջո նրան հասցրին ժայռոտ բարձունքի գագաթը, որտեղ նա թաղվեց ամառային այդ շոգ օրը:</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Սույն գիրքն, այսպիսով, արդյունքն է իմ վեց տարվա որոնումների, երբ փորձում էի գտնել եղբորս հուղարկավորության օրը ծագած հարցի պատասխանը. ինչպե՞ս էր նա մահացել, ո՞վ էր նրան սպանել, թշնամի՞, թե՞ «բարեկամ»: Իսկ իմ ուսումնասիրության մյուս` է՛լ ավելի առաջնահերթ նպատակն էր` պարզել, թե ի՛նչ մարդ էր դարձել իմ փոքր եղբայր Մոնթեն:</span></span></div> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-11-10-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/mont_39_e_melqonyani_kyanqy_39_ew_mahy_39/2013-08-10-11 Koms https://kohktg-order.do.am/news/mont_39_e_melqonyani_kyanqy_39_ew_mahy_39/2013-08-10-11 Sat, 10 Aug 2013 08:19:34 GMT <span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;">ԱՆԴՐԱՆՒԿ ՕԶԱՆՅԱՆ: ՀԱՅ</span></span><br style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;"><br></span></span><span style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"></span><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;">&nbsp;ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԱՆԿՐԿՆԵԼԻ ԶՈՐԱՎԱՐԸ</span><br><span sty... <span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;">ԱՆԴՐԱՆՒԿ ՕԶԱՆՅԱՆ: ՀԱՅ</span></span><br style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;"><br></span></span><span style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"></span><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: large;">&nbsp;ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԱՆԿՐԿՆԵԼԻ ԶՈՐԱՎԱՐԸ</span><br><span style="font-size: x-small;"><br></span></span><br style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="font-size: 13px; background-color: white; color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկ Թորոսի Օզանյանը ծնվել է 1865 թ.՝ Արևմտյան Հայաստանի Շապին Գարահիսար քաղաքում։ Տեղի Մուշեղյան վարժարանն ավարտելուց 1 տարի անց բանտարկվում է հայ բնակչությանը ահաբեկող ժանդարմին ծեծի ենթարկելու համար։ Բանտից հաջող փախուստ իրականացնելով՝ Անդրանիկը տեղափոխվում է Կոստանդնուպոլիս, բայց շուտով վերադառնում է Արևմտյան Հայաստան, իսկ հետո էլ ուղևորվում է Ղրիմ ու Կովկաս՝ հայկական մարտական ջոկատներին զենք հասցնելու համար։ Արևմտյան Հայաստանում Անդրանիկը մտնում է հայտնի ֆիդայի Սերոբ Վարդանյանի (Աղբյուր Սերոբ) պարտիզանական ջոկատը և դառնում թուրքական ջարդարարների ու կանոնավոր բանակային զորամասերի դեմ պայքար մղող մի քանի պարտիզանական խմբերի ճանաչված ղեկավարը։ Գլխավորել է Սերոբին սպանող Բշարե Խալիլի սպանությունը, 1901 թ. Առաքելոց վանքի կռիվները։ 1902-1904 թթ. Անդրանիկի ջոկատները թուրքերի և քուրդ մահմեդականների դեմ մարտեր էին մղում Սասունում, Տարոնում և Վասպուրականում։ 1905 թ.-ին Անդրանիկն անցավ Կովկաս, որտեղ հայկական ազգային շարժման երևելի գործիչների հետ քննարկում էր օսմանյան լծի դեմ հետագա պայքարի հարցերը։ Դրանից հետո Անդրանիկը մեկնեց երկարատև ճանապարհորդության, որի ընթացքում այցելեց Ֆրանսիա, Շվեյցարիա, Բելգիա, Անգլիա, Բուլղարիա և Իրան՝ հանրությանը տեղեկացնելով Արևմտահայաստանի հայերի ազգային-ազատագրական պայքարի ու դրա հետ կապված զենքի ձեռք բերման անհրաժեշտության մասին։ Բուլղարիայում Անդրանիկն գրեց իր «Մարտական հրահանգները»` ընդհանրացնելով պարտիզանական պայքարի փորձը։ Հետագայում այդ փորձը լավ ծառայեց բուլղարացիներին՝ Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ։ 1912-ին Անդրանիկը հայ կամավորներից կազմակերպեց վաշտ, որը մտավ բուլղարական բանակի աշխարհազորի կազմի մեջ։ Հայ ռազմիկները հերոսություն ցուցաբերեցին Միսթանլի, Ուզուն, Մերեֆտե, Շար-Կիո և այլ քաղաքների համար մղված մարտերում։ Անդրանիկը մասնակցում էր գեներալ Յավեր փաշայի թուրքական կորպուսի ջախջախմանը։ Բուլղարական հրամանատարությունը բարձր գնահատեց հայկական վաշտի մասնակցությունը Առաջին Բալկանյան պատերազմին։&nbsp;</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Շապին Գարահիսար՝ Մեծն Անդրանիկի Ծննդավայրը&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Առաջին Աշխարհամարտը սկսվելուն պես Անդրանիկը շտապում է Կովկաս։ 1914 թ. օգոստոսի 12-ին Թիֆլիսում նա հանդիպում է Կովկասյան ռազմական շրջանի զորքերի գերագույն հրամանատար Միշլաևսկուն ու հայտնում է Թուրքիայի դեմ պատերազմին մասնակցելու պատրաստակամության մասին։ Անդրանիկին հանձնարարվեց ձևավորել և գլխավորել առաջին հայկական կամավորական գունդը։ Այդ գնդին գլուխ կանգնած՝ Անդրանիկը անհավասար մարտեր է մղում թուրքական զորքերի դեմ ու հեղինակություն է նվաճում ռուսական ռազմական հրամանատարության շրջանում։ Գեներալ-լեյտենանտ Չերնոզուբովը, մասնավորապես, գրում էր. «Ես միշտ հանձինս Անդրանիկի տեսնում էի ջերմ հայրենասերին, Հայաստանի ազատության մարտիկին, որ խորապես սիրում է իր Հայրենիքը։ Ես առանձնակի հաճույքով էի միշտ կարդում ռուսերեն թարգմանությամբ քաղվածքները հայկական թերթերի հոդվածներից, որտեղ Անդրանիկին հարգանք էր մատուցվում՝ իբրև ազգային հերոսի, որն իր գլուխը միշտ քաջաբար պահեց Հայաստանի դարավոր թշնամու դեմ պայքարում ազգային իդեալները իրագործելու համար»։ Մյուս, ոչ պակաս հայտնի ռուս զորավար Յուդենիչը Անդրանիկի մասին ասաց, որ նա «խենթի պես քաջ է»։&nbsp;</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկի ամուսնությունը&nbsp;</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Հայկական Ջարդերը Օսմանյան Կայսրությունում&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">1915-1916 թթ. Կովկասյան ճակատի մարտերում ցուցաբերած անձնական արիության և հայկական գնդի հաջողությունների համար Սասունցի Անդրանիկը պարգևատրվեց Գեորգիևյան 4-րդ աստիճանի մեդալով, Գեորգիևյան 4-րդ և 3-րդ աստիճանի խաչերով, Սբ. Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի սրի և Սբ. Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշաններով։ Գունդը Անդրանիկի գլխավորությամբ քաջաբար մասնակցեց Մուղանջուղի (Դիլման) տակ մղված մարտին՝ 1915 թ. ապրիլի 15-18-ին, որում Կովկասը փրկվեց թշնամու ներխուժումից։&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">1918 թ. հունվարի 30-ին թուրքական զորքերը, Մեհմեդ Վեհիբ փաշայի հրամանատարությամբ, Էրզրումի, Վանի և Մերձծովյան ուղղություններով անցան մեծամասշտաբ գործողությունների. հունվարի 30-ին նրանք գրավեցին Երզնկան, փետրվարի 11-ին՝ Տրապիզոնը, ապրիլի 14-ին առանց կռվի մտան Բաթում և սկսեցին շարժվել դեպի Սուխում։ Ապրիլի 25-ին ընկավ Կարսը, մայիսի 15-ին՝ Ալեքսանդրապոլը։&nbsp;</span><br><br><br><br><span style="font-size: x-small;">Զորավար Անդրանիկի արձանը Երևանում (քանդակագործ՝ Արա Շիրազ)։&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկի գունդը զրկվել էր մանևրելու հնարավորությունից, որովհետև վարելով ծանր պաշտպանական մարտեր Էրզրումի ուղղությամբ, ծածկում էր 1915 թ. փրկված հարյուր հազարավոր հայ, հույն ու ասորի գաղթականների նահանջը, որոնց վրա ռուսների նահանջից հետո նորից սարսափելի վտանգ էր կախված։ Թուրքիայի կողմից Կովկասի մեծ մասի զավթման ու Արևելյան Հայաստանում ցեղասպանության կրկնության վտանգը թվում էր գրեթե անխուսափելի։Դուք Անդրանիկ զույգվել&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Սակայն 1918 թ. մայիսի 16-18-ին Վորոնցովկա ավանի մոտակայքում գեներալ-մայորի կոչման արժանացած Անդրանիկի դիվիզիան անպատմելի ջանքերով զսպեց օսմանյան զորքերին և նրանց արբանյակներին։ Ու չնայած թշնամու որոշ խմբերի հաջողվեց մինչև 20-25 կմ մոտենալ Թիֆլիսին, նրանց հիմնական զանգվածը կանգնեցվեց և ետ շպրտվեց։ Թշնամուց նախաձեռնությունը վերցնելով՝ զորավարը մարտեր է մղում Ղարաքիլիսայի ուղղությամբ։ 1918 թ. մայիսի 25-28-ին ծավալված Լոռու ճակատամարտում, որ մեծապես ճակատագրական եղավ ոչ միայն Հայաստանի համար, այլև ամբողջ Կովկասի, Անդրանիկը վիժեցրեց Դիլիջանի ուղղությամբ թուրքական զորքերի գլխավոր հարձակումը, որոնք ջանում էին Դիլիջանով դուրս գալ դեպի Բաքու։ Կրած պարտության հետևանքով թուրքական հրամանատարությունը ստիպված եղավ Լեռնային Լոռու մարզի մեծ մասը թողնելու հրաման տալ։&nbsp;</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկի ամուսնությունը&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">1918 թ. հունիսի սկզբին հայկական դիվիզիան մտավ Նոր-Բայազետ, այնուհետև Սելիմի լեռնանցքից Դարալագյազ-Շարուրով դեպի Նախիջևան։ Շուտով զբաղեցվեցին Ջուլֆան և Բիթլիսը։ Հունիսի 14-ին Անդրանիկը հրաման տվեց, որում նշվում էր, թե իր զորքերը ենթարկվում են կենտրոնական Ռուսական կառավարությանը, իսկ Նախիջևանը հայտարարվում էր Ռուսաստանի անբաժանելի մասը։ Զորավար Անդրանիկը նաև հեռագիր ուղարկեց Կովկասի հարցերով արտակարգ կոմիսար և Բաքվի Սովնարկոմի նախագահ Շահումյանին, որում պատրաստակամություն հայտնեց օգնություն ցուցաբերելու Բաքվի վրա հարձակվող թուրքական զորքերից պաշտպանվող Բաքվի կոմմունային։ Դեռևս 1918 թ. ամռանը թուրքական զորքերը բռնագրավեցին պարսկական տարածքի հյուսիսային մասը՝ դեպի Բաքու առաջխաղացումը ծավալելու համար հենադաշտ ստեղծելով։ Գրավելով, մասնավորապես, Մակու, Սալմաստ, Թավրիզ, Սերաբ, Արդաբիլ և Խոյ իրանական քաղաքները, թուրքերը մտադրված էին Ալեքսանդրապոլ-Ջուլֆա երկաթգծի միջոցով նոր զորքեր անցկացնել Պարսկաստան՝ Բաքվի վրա հարձակվելու համար։ Բայց Նախիջևանում Անդրանիկի ջոկատները կտրեցին երկաթուղային ճանապարհը, իսկ Ջուլֆայում՝ գրավեցին թուրքական կայազորը։ Խոյի շրջանում հայկական կազմավորումները անսպասելի հարված հասցրին Հյուսիս-արևմտյան Իրանում տեղաբաշխված թուրքական բանակին, ինչը ստիպեց թուրքերին՝ կանգնեցնել հարձակումը Բաքվի վրա և Անդրանիկի դեմ ուղարկել նշանակալի ուժեր։ Խոյում մարտերը տևեցին մի քանի օր։ Թուրքերը կրեցին մեծ կորուստներ, սակայն անընդհատ ժամանող լրացուցիչ ուժերը հայկական դիվիզիայի համար գրավման վտանգ առաջ բերին։ Այդ պայմաններում Անդրանիկը ստիպված եղավ թողնել Խոյը, և, ճեղքելով շրջափակման օղակը, նահանջել Ջուլֆա-Բաքվի շրջանը։ Այնուհետև, թվով գերակշիռ թուրքական զորքերի ճնշմամբ՝ զորավար Անդրանիկը ստիպված եղավ թողնել Նախիջևանը ու անցնել Լեռնային Զանգեզուր՝ նպատակ ունենալով Լեռնային Ղարաբաղի միջոցով ճեղքել-հասնել Բաքու և փակել նահանջող թուրքական բանակի ճանապարհը։&nbsp;</span><br><br><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկ Օզանյան&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկը վիթխարի դեր խաղաց Զանգեզուրի պաշտպանությունում։ Մարտերի ընթացքում թուրքական զորքերի մինչև 40 տոկոսը ուղղվեց Զանգեզուր՝ Անդրանիկի դեմ։ Երբ նորակազմ կովկասյան հանրապետությունների ղեկավարները, դեռևս 1918 թ. հունվարին դիմեցին թուրքական կառավարությանը՝ պատրաստակամություն հայտնելով նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ, ի պատասխան լսեցին, որ Թուրքիային իրենց կարծիքը չի հետաքրքրում, նրան հուզում է միայն այն, թե այդ առիթով ինչ է մտածում զորավար Անդրանիկը, ինչը լիովին տրամաբանական էր, քանզի հենց Անդրանիկի զորքերն էին մնում թուրքերի կողմից Կովկասի գրավման հիմնական խոչընդոտը։ Բախվելով Անտանտի դաշնակիցների, Հայաստանի հանրապետության որոշ ղեկավարների և բոլշևիկների դավաճանությանը, զորավարը ստիպված եղավ հեռանալ արտասահման։ Ճանապարհին, երբ նա անցնում էր Թիֆլիսով, ասաց. «Ես իմ կյանքում երբեք չեմ ձգտել անձնական երջանկության ու բարօրության։ Ես մշտապես ձգտել եմ միայն մի բանի և պայքարել եմ միայն մի բանի՝ իմ հարազատ ժողովրդի ազատության և բարեկեցության համար։ Ես չեմ փնտրում իմ վաստակի գնահատականը և ցանկանում եմ միայն այն, որ երջանիկ լինի այն ժողովուրդը, որին ես ծառայում եմ ամբողջ կյանքում»։ Այդ ծառայությունն Անդրանիկը շարունակեց նաև տարագրության մեջ։ 1919 թ. դեկտեմբերին «Վաշինգտոն Փոսթ» ամերիկյան թերթը գրում էր. «Զորավար Անդրանիկը կանգնած է հայկական հերոսականության գագաթին։ Հայերն ամենուր նրան ցնծությամբ են դիմավորում։ Նրանք մեծ ուշադրությամբ ու հիացմունքով են ունկնդրում նրա յուրաքանչյուր խոսքը։ Իսկ նա՝ այդ զինվորը, որը ցարական Ռուսաստանի կործանումից հետո անհավասար մարտեր էր վարում թուրքական բանակի դեմ, ունի ասելիք։ Այժմ նրա խոսքերը նույնքան հատու են, որքան՝ նրա սուրը»։&nbsp;</span><br><span style="font-size: x-small;">Անդրանիկը մահացավ 1927 թ. օգոստոսի 30/31-ին, Չիքո (Սակրամենտոյի մոտ) քաղաքի Ռիչարդսոն Սփրինգս հանքային ջրերի առողջարանային համալիրում՝ սրտի կաթվածից (ԱՄՆ) և սեպտեմբերին թաղվեց Ֆրեզնոյի «Արարատ» գերեզմանատանը։ 1928 թ. հունվարին նրա աճյունը փոխադրվեց Փարիզ և վերաթաղվեց Պեր-Լաշեզ գերեզմանոցում, իսկ տարիներ անց (2000) այն տեղափոխվեց Հայրենիք՝ Երևանի Եռաբլուր պանթեոն։ Անդրանիկի անունով են կոչվում հրապարակներ, փողոցներ, դպրոցներ, նրա պատվին տեղադրված են արձաններ և հուշատախտակներ աշխարհի մի շարք երկրներում (Հայաստան, Բուլղարիա, Ֆրանսիա, Ռումինիա)։ Նրան են նվիրված մեծ թվով ժողովրդական ստեղծագործություններ, գրքեր և հոդվածներ տարբեր լեզուներով</span>։</span> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-10-10-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/andranwk_o_39_zanyan_hay_jhoghovrdi_ankrkneli_zoravary_39/2013-08-10-10 Koms https://kohktg-order.do.am/news/andranwk_o_39_zanyan_hay_jhoghovrdi_ankrkneli_zoravary_39/2013-08-10-10 Sat, 10 Aug 2013 08:17:19 GMT <h1 class="contentheading clearfix" style="margin: 0px; position: relative; border: 0px; font-family: Cambria, Times, serif; font-size: 24px; line-height: 1.2; outline: 0px; padding: 0px 0px 5px;">ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՔԱՋԱՐԻ ՀԱՅԴՈՒԿԱՊԵՏ ՄԻՆԱՍԸ</h1><h1 class="contentheading clearfix" style="margin: 0px; position: relative; border: 0px; font-family: Cambria, Times, serif; font-size: 24px; line-height: 1.2; outline: 0px; padding: 0px 0px 5px;"><div class="article-content" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; font-weight: normal; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255); border: 0px; margin: 0px; outline: 0px; overflow: hidden; padding: 0px;"><div class="ja-thumbnailwrap thumb-left" style="background-color: transparent; border: 0px; float: left; font-size: 12px; margin: 0px 15px 10px 0px; outline: 0px; padding: 0px; width: 200px;"><div class="ja-thumbnail clearfix" style="background-color: transparent; border: 0px; margin: 0px; outline: 0p... <h1 class="contentheading clearfix" style="margin: 0px; position: relative; border: 0px; font-family: Cambria, Times, serif; font-size: 24px; line-height: 1.2; outline: 0px; padding: 0px 0px 5px;">ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՔԱՋԱՐԻ ՀԱՅԴՈՒԿԱՊԵՏ ՄԻՆԱՍԸ</h1><h1 class="contentheading clearfix" style="margin: 0px; position: relative; border: 0px; font-family: Cambria, Times, serif; font-size: 24px; line-height: 1.2; outline: 0px; padding: 0px 0px 5px;"><div class="article-content" style="font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; font-weight: normal; line-height: 18px; background-color: rgb(255, 255, 255); border: 0px; margin: 0px; outline: 0px; overflow: hidden; padding: 0px;"><div class="ja-thumbnailwrap thumb-left" style="background-color: transparent; border: 0px; float: left; font-size: 12px; margin: 0px 15px 10px 0px; outline: 0px; padding: 0px; width: 200px;"><div class="ja-thumbnail clearfix" style="background-color: transparent; border: 0px; margin: 0px; outline: 0px; padding: 0px; position: relative;"><div class="thumbnail" style="background-color: transparent; border: 0px; left: 0px; margin: 0px; outline: 0px; padding: 0px; position: relative; top: 0px; z-index: 2;"><a class="fancyboxgroup" href="http://bnaban.am/images/stories/+HG+/minas.jpg" rel="jagroupgroup" title="" style="text-decoration: none; color: rgb(20, 80, 119); background-color: transparent; border: 0px; outline: 0px; padding: 0px; float: none !important; margin: 0px !important;"><br><span style="background-color: transparent;">Հայդուկային շարժման մեջ նշանավոր էր նաև Հովհաննես Մինասյանի` Մինաս օղյու գործունեությունը: Նա ծնվել է Չարշամպայի Գաբու Գայեա գյուղում: Հայրը խաղաղ և հեզ մարդ էր, իսկ մայրը` Հոռոփը, հզոր կամքի ու քաջության տեր, փայլուն հեծյալ ու հրացանաձիգ էր: Նա Հովհաննեսին փաքր հասակից ձի նստել և հրացան օգտագործել էր սովորեցնում:</span></a></div></div></div><div style="border: 0px; font-size: 12px; margin-bottom: 15px; margin-top: 15px; outline: 0px; padding: 0px;"><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">1877-1878թթ. ռուս-թուրքական պատերազմից հետո իշխանությունները անընդհատ մուսուլմանական նոր տարրեր էին բերում Չարշամպա և բնակեցնում հայերի հողի վրա, որի հետևանքով նրանց վիճակը ավելի է ծանրանում:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Մուհաջիրների կամ եկվոր գաղթականների նկատմամբ իշխանությունների բացահայտ հանդուրժողականությունը նրանց սանձարձակ էր դարձրել: Կազմակերպվեցին Մեվլուտի և Շիրին Ալիի ավազակախմբերը, որոնք ահ ու սարսափ էին տարածել Չարշամպայի և Սամսոնի շրջաններում: Կ. Պոլիսը, ինչպես միշտ, հայերի ու հույների բողոքներն անուշադրության էր մատնում: Այս պայմաններում քրիստոնյա ազգաբնակչությունը հարկադրված էր զենք վերցնել իր գոյությունը պաշտպանելու համար: հայերի ինքնապաշտպանական պայքարի կենտրոնը դարձավ Մինասի հայրենի գյուղը` գաբու Գայեան: Ավազակախմբերի դեմ պայքարելու համար Մինասյան եղբայրները զինված ջոկատ են կազմակերպում, որը մեծ հեղինակություն էր վայելում ոչ միայն հայ, այլև մահմեդական ազգաբնակչության շրջանակներում:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Մինասը լուր է ստանում, որ Շիրին Ալիի ավազակախումբը թալանի նպատակով հարձակվել է Քիրիճ Արմուտ գյուղի վրա: Նա իր զինակիցներով վրա հասնում. տեղի է ունենում կատաղի ընդհարում: Շիրին Ալին սպանվում է, իսկ նրա խումբը անձնատուր լինում: Թալանված գույքը վերադարձվում է տերերին: Թուրք գյուղացիները երախտապարտ էին: Մինասը սկսում է հետապնդել Մեվլուտի ավազակախմբին: Փետրվարյան մի ցուրտ օր լուր են բերում, որ ավազակները թուրքաբնակ Օրթա գյուղի մոտ գտնվող քարանձավում են: Մինասը շրջապատում է քարանձավը: Սկսվում է կատաղի փոխհրաձգություն, ու ընդհատումներով տևում է ավելի քան 24 ժամ: Մեվլուտն ու հինգ ավազակները սպանվում են, իսկ մյուսները` փախուստի դիմում: Քանի որ ավազակախմբերի գործողությունները մեծ դժգոհություն էին առաջացրել թուրք ազգաբնակչության շրջանում, իշխանությունները հարկադրված Մինասին նշանակում են հեծյալ զորքի պաշտոնյա, այսինքն` նրան հեծյալներ են տալիս և հանձնարարում պայքարել ավազակախմբերի դեմ, ինչ նա անում էր մինչ այդ, ուղղակի այն ժամանակ «օրենքից դուրս» էր գործում: Մինասը այդ հանձնարարությունը հաջող է կատարում: Սակայն երկու տարի անց Մինասը ու նրա եղբայրները ներկայանում են կառավարչին, զենքերը հանձնում են և ասում, որ ձանձրացել են և ուզում են խաղաղ աշխատանքով զբաղվել: Իրականում նրանք անցնում էին ընդհատակյա գործունեության ընդդեմ թուրքական իշխանությունների: Վերջինները որոշ ժամանակ անց այդ կռահում են և հարձակվում նրանց տան վրա, սպանում Մինասի փոքր եղբորը: Մյուս երկու եղբայրները փախչում են լեռները, հայդուկային խումբ կազմում և կռվում իշպանությունների դեմ: Կառավարությունը Լոզմոն անունով մեկին զորք է տալիս և հանձնարարում` ողջ կամ սպանված իրեն հանձնել երկու եղբայրներին: Մի օր Մինասի խումբը մտնում է քարայր, թուրք հովիվները նկատում են և այդ մասին հայտնում իշխանություններին: Լոզմոն շրջապատում է քարայրը, բայց քիչ անց հայդուկների հարվածից նա և 15 հեծյալներ ոչնչանում են, իսկ մյուսները ճողոպրում:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Իշխանությունները, այս խայտառակությունից կատաղախ, կրկին հարձակվուն են Գաբու Գայեայի վրա, գյուղացիների թալանում ու խոշտանգում:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Կայսրության ոստիկանության պետ Նազըմ փաշան գրել է. «Սամսոնի ենթակա Չարշամպայ կազայի Գաբու Գայեա գյուղում մինաս անունով մի ոճրագործ հայընվեց: Նա ուներ 300 ֆիդայի: Գարահիսարի, Թոգաթի և Մարզվանի միջև թռչուն չէր թռչում…</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Բոլոր միջոցներին դիմեցի Մինասին ձեռբակալելու համար, որովհետև արևելյան նահանգների հայերի հոգեկան վիճակը նորից փոխվել էր և առիթ էին փնտրում շարժումն ընդարձակելու: Մինաս օղյու իր բանակատեղին դրել էր Թելմե կազայի Գուրշուլու Դերեյի անտառում…</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Մինաս օղյուն մարտահրավեր էր կարդում, արշավում էր գյուղերը, դրամ էր հավաքում և նոր ֆիդայիններով հզորացնում շարժումը: Մինասը 150 մարդկանցով հարձակվում է Վելի պահականոցի 200 հոգանոց ժանդարմների վրա, չեթեներից 88 մարդ սպանվում է»:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Կառավարությունը հազարապետ Օսման բեկին, որ քաջ և հնարամիտ զորավար էր, կռվող ուժ է տրամադրում և պահանջում ոչնչացնել քաջարի հայորդուն և նրա զինակից ընկերներին: բախումը տեղի է ունենում Դեյիրմեն Դերեսիում: Ծանր մարտեր են գնում: Թշնամին անընդհատ թարմ համալրումներ է ստանում, և Մինասը որոշում է հեռանալ Դավշան Դաղի բարձրունքները: Այստեղ կատաղի մարտերը շարունակվում են, որն ի վերջո, ավարտվում է թուրքերի նահանջով:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Երբ ձմեռը վրա է հասնում, Մինասը հայդուկներին ցրում է գյուղերը, իսկ ինքը տեղավորվում է Մատիչ հայկական գյուղում: Իշխանությունները այդ մասին իմանում են և շրջապատում Մինասի թաքստոցը: Թշնամին ոչ մի կերպ չի կարողանում հայդուկների ապաստարանը գրավե; և ստիպված այն հրդեհում է: Մինասի ընկեր Բաղդասարը տանից դուրս է ցատկում` բակում կռիվը շարունակելու, բայց անմիջապես սպանվում է, իսկ Մինասը պատուհանից ցատկում է ձորը և կրակելով գլորվում դեպի վար: Թշնամու գնդակը ջախջախում է նրա թևը: թուրքերը ցանկանում են նրան սպանել, բայց վրա է հասնում Խուլի բեկը և թույլ չի տալիս: Մինասին տեղափոխում են Սամսոնի բանտ, որտեղ և հանդիպում է բանտարկված մորը` Հոռոփին, կնոջը եւ երեք երեխաներին: Բանտի ծանր պայմաններում մեռնում է նրա Կարապետ որդին:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Քաջարի հայդուկը բանտում մնում է մի քանի ամիս, որից հետո կտրում է պատուհանի երկաթները, փախչում է ու թաքնվում հունաբնակ մի գյուղում: Որոշ ժամանակ անց նա զինված խումբ է կազմում և բարձրանում սարերը: Մինասի փախուստ խանդավառում է հայ գյուղացիներին: Մի քանի օր անց նրա շուրջն են համախմբվում 200 հայդուկներ: Նա հայդուկներին բաժանում է խմբերի և խնդիր դնում` պատժել թուրք հարկահավաքներին ու ոստիկաններին, հայ գյուղացիների մեջ արթնացնել ինքնապաշտպանության ոգի, օգնել նրանց զինվելու, ոչնչացնել մատնիչներին: Շատ հույներ ու քրդեր էին ցանկություն հայտնում այդ խմբերի մեջ մտնելու:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Մինասի հայդուկները զինվում էին թուրքական բանակի զենքերով, որ նրանց էին վաճառում առանձին թուրք սպաներ: Միաժամանակ, հայդուկները անտառում կառուցեցին զինապատրաստման երկու արհեստանոց, որոնցում աշխատում էին Սամսոնից և Տրապիզոնից հրավիրված տասնյակ զինագործներ: Նրանք ոչ միայն հրացաններ էին պատրաստում, այլև նռնակներ արտադրում:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;">Իշխանությունները ուժեղացնում են հետապնդումները: սամսոնի շրջանի հայկական գյուղերում ջարդեր են կազմակերպվում: Այդ լսելով Մինասը 30 հայդուկ հեծյալների քաղաք է ուղարկում: Զինվախ ու հանդերձավորված հայդուկների հայտնվելը քաղաքում խուճապ է առաջացնում: Այդ հանդուգն քայլը զսպում է թուրքերին, նրանք դադարեցնում են ջարդերը: Իշխանությունները Մինասի մոտ պատվիրակություն են ուղարկում և առաջարկում, որ, եթե նա զենքը վայր դնի, ներման կարժանանա: Չկամենալով բարդացնել իրավիճակը, նա հայդուկներին ցրում է, իսկ ինքը վերադառնում հայրենի գյուղ: Նա ամբողջ վիլայեթում մեծ հեղինակություն վայելով անձ էր, նրա մոտ հաճախ օգնության կամ վեճերը լուխելու էին գալիս ոչ միայն հայ, այլև հույն, քուրդ և թուրք գյուղացիները: Դա անհանգստացնում էր իշխանություններին: Նրանք Մինասին առաջարկում են ժամանակավորապես հեռանալ երկրից: Մինասը մեկնում է Եգիպտոս: Որոշ ժամանակ անց, երբ նա փորձում է վերադառնալ, սամսոնի նավահանգստում ոստիկանները արգելու են: Մինասն ընդմիշտ հեռանում է հայրենի աշխարհից:</div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;"><br></div><div style="background-color: transparent;"><br></div><span style="background-color: red;">bnaban.am</span></div></div></h1> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/mor'acvac'_qajari_haydowkapet_minasy'/2013-08-10-9" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/mor_39_acvac_39_qajari_haydowkapet_minasy_39/2013-08-10-9 Koms https://kohktg-order.do.am/news/mor_39_acvac_39_qajari_haydowkapet_minasy_39/2013-08-10-9 Sat, 10 Aug 2013 08:15:55 GMT <h3 class="post-title entry-title" itemprop="name" style="margin: 0px; position: relative; font-size: 18px; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; color: rgb(212, 12, 12); background-color: rgb(255, 255, 255);">Նեմեսիս գործողություն</h3><div class="post-header" style="line-height: 1.6; margin: 0px 0px 1em; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div class="post-header-line-1"></div></div><div class="post-body entry-content" id="post-body-758766637726769598" itemprop="description articleBody" style="width: 606px; position: relative; line-height: 18px; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div dir="ltr" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/-hMG4ag8hAxc/URVMb-g14tI/AAAAAAAAAnk/ygM26FWAoIE/s1600/1271665963_untitled-1.jpg" imageanchor="1" sty... <h3 class="post-title entry-title" itemprop="name" style="margin: 0px; position: relative; font-size: 18px; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; color: rgb(212, 12, 12); background-color: rgb(255, 255, 255);">Նեմեսիս գործողություն</h3><div class="post-header" style="line-height: 1.6; margin: 0px 0px 1em; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div class="post-header-line-1"></div></div><div class="post-body entry-content" id="post-body-758766637726769598" itemprop="description articleBody" style="width: 606px; position: relative; line-height: 18px; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; font-size: 13px; background-color: rgb(255, 255, 255);"><div dir="ltr" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/-hMG4ag8hAxc/URVMb-g14tI/AAAAAAAAAnk/ygM26FWAoIE/s1600/1271665963_untitled-1.jpg" imageanchor="1" style="text-decoration: none; color: rgb(0, 0, 0); clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="http://2.bp.blogspot.com/-hMG4ag8hAxc/URVMb-g14tI/AAAAAAAAAnk/ygM26FWAoIE/s1600/1271665963_untitled-1.jpg" style="border: 1px solid rgb(191, 191, 191); position: relative; padding: 8px; -webkit-box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; border-top-left-radius: 0px; border-top-right-radius: 0px; border-bottom-right-radius: 0px; border-bottom-left-radius: 0px;"></a></div><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">«Նեմեսիս» - գործողություն՝ որի նպատակն էր պատժել 1915 թվականի հայերի ցեղասպանությունը կազմակերպող և իրականացնող Երիտթուրք (Միություն և Առաջադիմություն կուսակցություն) պարագլուխներին, 1918 թվականի Բաքվի հայկական ջարդի կազմակերպիչներին և թուրքերի հետ համագործած հայ դավաճաններին: Կազմակեպել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը : Նեմեսիս կամ Նեմեզիս (հուն. Νέμεσις ) է կոչվել հին հունական վրեժխնդրության աստվածուհու անունով:&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Գործողության կատարման որոշումը կայացվել է&nbsp;</span><br><a name="more"></a><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">1919 թվականին Երևանում Հայ Հեղափոխական Դաշնակցության IX ընդհանուր ժողովում, որոշվել է ի կատար ածել երիտթուրք (Միություն և Առաջադիմություն կուսակցություն) պարագլուխների նկատմամբ դատավճիռը: Նշվել է ցեղասպանության հանցագործների 650 անուն, որոնցից առանձնացվել են 41 գլխավոր հանցագործները: «Նեմեսիս » գործողությունն իրականացնելու համար ստեղծվել են պատասխանատու մարմին (ղեկավար` ԱՄՆ-ում Հայաստանի Հանրապետության ներկայացուցիչ Արմեն Գարո) և հատուկ Ֆոնդ (ղեկավար` Շահան Սաթճակլյան): Գործողության օպերատիվ ղեկավարությունն ու նյութական ապահովումը իրագործելու էին Շահան Նաթալին և Գրիգոր Մերջանովը: Հանցագործներին հայտնաբերելու գործը ղեկավարելու էր Հրաչ Փափազյանը, որը որպես թուրք ուսանող կարողացել էր թափանցել երիտթուրք վտարանդիական բարձր շրջաններ: «Նեմեսիս» գործողությունը նախապատրաստվել է մանրամասնորեն: Գործուղության կազմակերպչական կենտրոններն էին Կոստանդնուպոլսի «Ճակատամարտ» և Բոստոնի «Դրոշակ» թերթերի խմբագրատները: Վրիժառուների խմբերը յուրաքանչյուրում 3-5 մարդ, հետապնդելու էին կոնկրետ հանցագործին և հարմար պահին դատավճիռն ի կատար էին ածելու:</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Գործողության կազմակերպիչները նշում էին, որ կատարում են 1919 թվականի Կոստանդնուպոլսի դատարանի որոշումը՝ ըստ որի հեռակա մահվան էին դատապարտվել հայերի ցեղասպանությունը կազմակերպիչներ՝ Թալեաթը, Էնվերը,Նազիմը, Ջեմալը, Բեհաէդդին Շաքիրը և ուրիշները Թուրքիան պատերազմի մեջ ներքաշելու, հայերի տեղահանությունն ու ցեղասպանությունը կազմակերպելու մեջ և հեռակա դատապարտվել մահվան:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><b>Հիմնական գործողությունները</b></span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1921 թվականի մարտի 15-ին Սողոմոն Թեհլերյանը Բեռլինում սպանել է Թուրքիայի ներքին գործերի նախկին նախարար Թալեաթին: 1921 թվականի հունիսին Բեռլինում կայացել է Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարությունը, և դատարանը արդարացրել է նրան:</span><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1921 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Արշավիր Շիրակյանը Հռոմում սպանել է երիտթուրք կուսակցության առաջին կաբինետի ղեկավար Սայիդ Հալիմին:&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1922 թվականի ապրիլի 17-ին Արշավիր Շիրակյանն ու Արամ Երկանյանը Բեռլինում վերացրել են Տրապիզոնի նախկին նահանգապետ Ջեմալ Ազմիին (հրամայել էր Տրապիզոնում 15000 հայ երեխաների ծովում խեղդել)[2], և «Թեշքիալաթվականը և մահսուսե» կազմակերպության հիմնադիր Բեհաէդդին Շաքիրին (սպանվել է նաև նրա թիկնապահներից մեկը):&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1922 թվականի հուլիսի 25-ին Թիֆլիսում Պետրոս Տեր-Պողոսյանը և Արտաշես Գևորգյանը սպանել են Թուրքիայի ռազմածովային ուժերի նախկին նախարար Ջեմալին, որին դաժանության համար «մսագործ» էին անվանում:»[3] Այդ գործողությանը մասնակցել են նաև Ստեփան Ծաղիկյանը և Զարեհ Մելիք-Շահնազարյանցը:&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1920 թվականի հունիսի 19-ին Արամ Երկանյանը գնդակահարել է Ադրբեջանի նախկին վարչապետ Ֆաթալի Խան Խոյսկիին և վիրավորել նրա ընկեր Խան Մահմադովին,Բաքվի խորհրդարանի «Մուսսավաթ» կուսակցության նախկին հիմնադիր: Երկանյանի գործընկերը գործողության ժամանակ եղել է Միսակ Կիրակոսյանը&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1921 թվականի հուլիսի 21-ին Միսակ Թոռլակյանը Կոստանդնուպոլսում սպանել է Ադրբեջանի ներքին գործերի նախկին նախարար Բիհբութ Ժիվանշիր Խանին:Թոռլակյանի գործընկերներն էին Երվանդ Ֆունդուկյանն ու Հարություն Հարությունյանը: Անգլիական Ռազմական Դատարանը դատել է Թոռլակյանին և արդարացրել՝ որպես անմեղսունակ:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><b>Դավաճանների սպանությունը</b></span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">1920 թվականին «Նեմեսիս» գործողության շրջանակներում, դատապարտվել և գնդակահարվել են մի շարք հայ դավաճաններ.</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1920 թվականին Սողոմոն Թեհլերյանը սպանել է Կոստանդնուպոլսում Թուրքիայի գաղտնի ոստիկանության քաղաքական ղեկավար Մկրտիչ Հարությունյանին:</span><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1920 թվականի մարտի 27-ին Արշավիր Շիրակյանը գնդակահարել է Կոստանդնուպոլսում Վահե Իհսսանին (Եսայան): Իհսսանը թուրքերի համար կազմել էր Կոստանդնուպոլսի հայ մտավորականների ցուցակ որոնք սպանվեցին 1915 թվականին:&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* 1914 թվականին Հնչակյան կուսակցությունը կազմակերպել էր ընդհանուր համագումար Ռումինիայում, Թալեաթին մահափորձ կազմակերպելու համար: Ադուր Յասյանը դավաճանեց հայերին և Հնչակյան կուսակցության 21 անդամներ սպանվեցին: Արշակ Եզդանյանը գնդակահարեց դավաճան Յասյանին:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><b>Չկայացած դատավճիռներ</b></span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Դատավճռի ցուցակը գլխավորում էին Թուրքիայի նախկին ռազմական նախարար Էնվերը և «Միություն և Առաջադիմություն կուսակցության» կոմիտեի գերագույն քարտուղար Նազիմը: Նրանց հետապնդում էին, բայց մահապատիժը չիրականացավ:</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* Էնվերը Գերմանիայից Բաքվով անցել էր Միջին Ասիա:Այստեղ նա ղեկավարել է հակախորհրդական բասմաչական շարժումը: 1922 թվականին կարմիր բանակի հրամանատր Հակոբ Մելքումովը գնդակահարել է Էնվերին Տաջիկստանում:</span><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">&nbsp;</span><br><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">* Նազիմը վերադարձավ Թուրքիա, որտեղ կարճ ժամանակ անց Քեմալ Աթաթուրքի դեմ մահափորձի համար մահապատժի է ենթարկվեց:</span></div></div> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-8-10-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/nemesis_gorc_39_oghowt_39_yown/2013-08-10-8 Koms https://kohktg-order.do.am/news/nemesis_gorc_39_oghowt_39_yown/2013-08-10-8 Sat, 10 Aug 2013 08:11:52 GMT <br><h3 style="margin: 0px 0px 0.3em; position: relative; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; background-color: rgb(255, 255, 255); background-image: none; border-bottom-style: none; font-size: 17px; overflow: hidden; padding-bottom: 0.17em; padding-top: 0.5em;"><div class="post-body entry-content" id="post-body-1379926699414811907" itemprop="description articleBody" style="width: 606px; position: relative; line-height: 18px; font-size: 13px; font-weight: normal;"><div dir="ltr" trbidi="on"><div align="justify"><netxnewline><netxnewline>&nbsp;&nbsp;</netxnewline></netxnewline></div></div></div></h3><h3 class="post-title entry-title" itemprop="name" style="margin: 0px; position: relative; font-size: 18px; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; color: rgb(212, 12, 12); background-color: rgb(255, 255, 255);">Չե Գևարայի վերջին նամակը Ֆիդել Կաստրոյին</h3><h3 style="margin: 0px 0px 0.3em; position: relative; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica... <br><h3 style="margin: 0px 0px 0.3em; position: relative; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; background-color: rgb(255, 255, 255); background-image: none; border-bottom-style: none; font-size: 17px; overflow: hidden; padding-bottom: 0.17em; padding-top: 0.5em;"><div class="post-body entry-content" id="post-body-1379926699414811907" itemprop="description articleBody" style="width: 606px; position: relative; line-height: 18px; font-size: 13px; font-weight: normal;"><div dir="ltr" trbidi="on"><div align="justify"><netxnewline><netxnewline>&nbsp;&nbsp;</netxnewline></netxnewline></div></div></div></h3><h3 class="post-title entry-title" itemprop="name" style="margin: 0px; position: relative; font-size: 18px; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; color: rgb(212, 12, 12); background-color: rgb(255, 255, 255);">Չե Գևարայի վերջին նամակը Ֆիդել Կաստրոյին</h3><h3 style="margin: 0px 0px 0.3em; position: relative; font-family: Arial, Tahoma, Helvetica, FreeSans, sans-serif; background-color: rgb(255, 255, 255); background-image: none; border-bottom-style: none; font-size: 17px; overflow: hidden; padding-bottom: 0.17em; padding-top: 0.5em;"><div class="post-body entry-content" itemprop="description articleBody" style="width: 606px; position: relative; line-height: 18px; font-size: 13px; font-weight: normal;"><div dir="ltr" trbidi="on"><div class="post-header" style="line-height: 1.6; margin: 0px 0px 1em;"><div class="post-header-line-1"></div></div><div class="post-body entry-content" id="post-body-3848649095827746592" itemprop="description articleBody" style="width: 606px; position: relative;"><div dir="ltr" trbidi="on"><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/-Dfh6sa1C7og/URPZpwHHuMI/AAAAAAAAAnU/7q7qh6pxoHA/s1600/523742_258977217549562_1486324735_n.jpg" imageanchor="1" style="text-decoration: none; color: rgb(0, 0, 0); clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="320" src="http://2.bp.blogspot.com/-Dfh6sa1C7og/URPZpwHHuMI/AAAAAAAAAnU/7q7qh6pxoHA/s320/523742_258977217549562_1486324735_n.jpg" width="248" style="border: 1px solid rgb(191, 191, 191); position: relative; padding: 8px; -webkit-box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; box-shadow: rgba(0, 0, 0, 0.2) 0px 0px 20px; border-top-left-radius: 0px; border-top-right-radius: 0px; border-bottom-right-radius: 0px; border-bottom-left-radius: 0px;"></a></div><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><b>Չե Գևարայի վերջին նամակը Ֆիդել Կաստրոյին</b></span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">1965 թ.-ի ապրիլի 1-ին «մայրցամաքային պարտիզանական պայքարի» մեկնելուց առաջ Չե Գևարան նամակներ գրեց ծնողներին, երեխաներին և Ֆիդել Կաստրոյին:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Նամակը Ֆիդել Կաստրոյին.</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Ֆիդել.</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Ես այժմ շատ բաների մասին եմ հիշում. թե ինչպես ծանոթացա քեզ հետ Մարիա Անտոնիայի տանը, թե ինչպես դու ինձ առաջարկեցիր գալ, պատրաստումների բոլոր դժվարությունների մասին: Մի անգամ եկան և հարցրեցին. «Ում է պետք տեղեկացնել մահվան դեպքում և ինչքան է իրական հնարավորությունը, որ մենք բոլորս կզոհվենք»:</span><br><a name="more"></a><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Մեզ համար դա ինքնին ենթադրելի էր, որ հեղափոխությունից կամ դուրս ես գալիս հաղթանակած կամ մահացած (եթե անկեղծ լինենք): Հաղթանակի ճանապարհին շատ ընկերներ թողեցին մեզ:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Ինձ համար դա այժմ այնքան էլ ողբերգական չէ, որովհետև մենք այժմ ավելի հասուն ենք, սակայն իրադարձությունները կրկնվում են: Զգում եմ, որ ես կատարել եմ պարտքի իմ բաժինը, որն իր տարածքում ինձ կապեց Կուբայական հեղափոխության հետ և ես քեզ, ընկերներին, քո ժողովրդին, որը նաև իմը դարձավ, հրաժեշտ եմ տալիս:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Ես փաստացիորեն հրաժարվել եմ Կուսակցության ղեկավարման իմ պաշտոններից, իմ նախարարական աթոռից, Հրամանատարի իմ կոչումից, կուբայական իմ էությունից: Ոչ մի օրինական բան ինձ չի կապում Կուբայի հետ, միայն այլ կարգի կապեր, որոնք չեն կարող վերացվել, ինչպես պաշտոնական կապերը:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Հետահայաց նայելով իմ ապրած կյանքին՝ ես կարծում եմ, որ բավական բարեխիղճ և ինքնամոռաց եմ ջանացել, որպեսզի ամրապնդեմ հեղափոխական հաղթանակը:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Ես հիանալի օրեր եմ ապրել և զգացել եմ քո ժողովրդին պատկանելու քո հպարտությունը Կարիբյան ճգնաժամի վառ և տխուր օրերին:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Հազվադեպ է այդպես շքեղ փայլում պետական գործիչը, ինչպես այդ օրերին, և ես նույնպես հպարտությամբ էի լցվում, երբ առանց տարակուսանքի հետևում էի քեզ, նույնականցնում էի ինձ քո մտածելու, տեսնելու, դժվարությունները և սկզբունքները որոշելու ոճի հետ:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Աշխարհի այլ երկրներ համառորեն օգնության կոչի են կանչում իմ համեստ ուժերը: Ես կարող եմ անել այն, ինչը քեզ թույլ չի տա քո պատասխանատվությունը Կուբայի առջև և կհասնեմ նրան, որ մենք կբաժանվենք:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Իմացիր, որ ես դա արել եմ ուրախության և ցավի միախառնությամբ. այստեղ ես թողնում եմ ամենաիրականը իմ ստեղծարար հույսերից և ամենացանկալին իմ մարդկային ցանցկություններից… և թողնում եմ մի ժողովրդի, որը հիանում էր ինձանով իր որդու նման. դա խոցում է իմ հոգու մի մասը: Նոր մարտադաշտերում կգա հույսը, որ դու հպվել ես ինձ, իմ ժողովրդի հեղափոխական ոգին, ամենասուրբ պարտականությունների իրականացման զգացումը. պայքարել իմպերիալիզմի դեմ, որտեղ էլ որ այն լինի. դա կկայտառացնի ոգին և քաջությամբ կբուժի սրտի ցանկացած վերք:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Ես այժմ միայն ասում եմ, որ ազատում եմ Կուբան ցանկացած պատասխանատվությունից, փրկում եմ նրան այն բանից, ինչին ինքը օրինակ է ծառայել: Որ եթե իմ վերջին ժամերը ուրիշ ամպերի և ուրիշ երկնքի տակ լինեն, իմ վերջին միտքը այս ժողովրդի և քո մասին կլինի: Որ ես քեզ շնորհակալ եմ քո դասերի և քո օրինակի համար, որին կփորձեմ հավատարիմ լինել մինչև վերջին շունչս: Որ ես ինձ միշտ նույնականացնում եմ մեր Հեղափոխության արտաքին քաղաքականության հետ և դա այդպես էլ կլինի: Որ որտեղ էլ ես կանգ առնեմ, ես կզգամ կուբացի հեղափոխականի պատասխանատվությունը և կգործեմ ինչպես այդպինին: Որ չեմ թողել եղբայրներիս և կնոջս ոչ մի նյութական բան, սակայն ես չեմ տխրում. ինձ կուրախացներ, որ այդպես էլ պետք է լինի: Որ ոչինչ չեմ խնդրում նրանց համար, քանի որ Պետությունը նրանց կտա անհրաժեշտը կյանքի և կրթության համար:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Կուզեի շատ բան պատմել քեզ և մեր ժողովրդին, սակայն զգում եմ, որ դա անհրաժեշտ չէ. բառերը չեն կարող արտահայտել այն, ինչ ես կցանկանայի, և ես թույլ չեմ տա ցավին բծավորել մաքուր թղթի էջերը:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Անպայման մինչև հաղթանակը:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Հայրենիք կամ մահ:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">Գրկում եմ քեզ ողջ հեղափոխական կայծով:</span><br><br style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;"><span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: 'lucida grande', tahoma, verdana, arial, sans-serif; line-height: 17px;">«Չե»</span></div></div></div></div></h3> <div id="fb-root"></div> <script>(function(d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = "//connect.facebook.net/ru_RU/all.js#xfbml=1"; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk'));</script> <div class="fb-comments" data-href="http://kohktg-order.do.am/news/0-0-0-7-10-1" data-width="470"></div> <!-- AddThis Button BEGIN --> <div class="addthis_toolbox addthis_default_style "> <a class="addthis_button_facebook_like" fb:like:layout="button_count"></a> <a class="addthis_button_tweet"></a> <a class="addthis_button_pinterest_pinit"></a> <a class="addthis_counter addthis_pill_style"></a> </div> <script type="text/javascript">var addthis_config = {"data_track_addressbar":true};</script> <script type="text/javascript" src="https://kohktg-order.do.am//s7.addthis.com/js/300/addthis_widget.js#pubid=ra-522212b37032df24"></script> <!-- AddThis Button END --> https://kohktg-order.do.am/news/che_g_arayi_verjin_namaky_39_fidel_kastroyin/2013-08-10-7 Koms https://kohktg-order.do.am/news/che_g_arayi_verjin_namaky_39_fidel_kastroyin/2013-08-10-7 Sat, 10 Aug 2013 08:09:03 GMT